Het Souterrain

Locatie:

Grote Marktstraat, Centrum, Den Haag

Coördinaten:

52°04'32'' (N), 4°18'33'' (O)

Architect(en):

Rem (Remmert) Lucas Koolhaas, Rob Hilz

Architectenbureau('s):

Office for Metropolitan Architecture, LAB-DA

Start ontwerp - Oplevering:

1994 - 2004

Typologie:

Infrastructuur - Overig

Opdrachtgever:

Gemeente Den Haag

Constructeur:

S.A.T.

Hoofdaannemer:

Tramkom

Brutovloeroppervlak:

28000 m²

Inhoud:

140000 m³

Bouwkosten:

250 miljoen euro

Literatuur:

Architectuur in Nederland - Jaarboek 2004-2005, De Architect - 2004-12, Bouwwereld - 2004-21, NRC - 9-10-2004

Het 1250 meter lange tunneltrace start bij het Centraal Station. De trams dalen onder het kantoorgebouw Helicon af in de tunnel. De tunnel ligt onder de Grote Marktstraat met haltes bij het Spui en de Grote Markt. Op het laagste punt bevinden de trams zich 13,5 meter onder NAP. De trams komen weer boven de grond bij de Prinsegracht. De tramtunnel vormt ook een schakel in Randstadrail, waarbij een directe verbinding van Zoetermeer en Rotterdam met het centrum van Den Haag ontstaat.

Het project bestaat uit drie ondergrondse lagen. Ter plaatse van de stations worden direct onder het straatniveau de verschillende entrees met elkaar verbonden. Ook zijn er hier verbindingen met de naastgelegen warenhuizen en is er een informatiepunt voor Randstadrail bij station Spui. Via glazen puien heeft men zicht op de eronder en ernaast gelegen parkeergarage met 500 plaatsen. Tussen de twee haltes van de tram heeft deze parkeergarage een 600 meter lange tweede laag direct onder straatniveau. Op het laagste niveau is de tramtunnel gerealiseerd.

De wanden hebben een rotsvormige uiterlijk, die ontstond door de nieuwe bouwmethode van de tunnel. Tijdens het bouwproces is door de architect besloten deze wanden onafgewerkt te laten. De perrons zijn van hout. De overige bestrating in de tunnel is van natuursteen. De verlichting en kabels zijn weggewerkt in bakken boven de perrons. In de halte Spui is een postergalerij. Het meest nadrukkelijk aanwezig op straatniveau is de entree aan de Grote Markt. Deze bestaat uit een ronde glazen pui.