Nieuws archief - Juni 2004

Dag van de Architectuur, een overzicht van activiteiten
Kort Nieuws 18-06-2004
Thema Dag van de Architectuur "Achter de schermen"
Kort Nieuws 09-06-2004
Kort Nieuws 06-06-2004
Glaspaleis te Heerlen wint Bouwfonds Award
Sternet, tentoonstelling over leegstaande postsorteercentra in het NAi
Woonerven en Zitkuilen, De Kritiese Jaren Zeventig in het NAi

Dag van de Architectuur, een overzicht van activiteiten

DEN HAAG - Hierbij een overzicht van een aantal activiteiten die tijdens de dag van de architectuur plaatsvinden. De Dag van de Architectuur is dit jaar in het weekend van 3 en 4 juli. Dit bericht zal de komende dagen aangevuld worden met meer plaatsen. Zie voor meer informatie de links onderaan het artikel. Een compleet overzicht is te vinden op www.dvda.nl.

Het Hubertus- of moederhuis van Aldo van Eyck aan de Plantage Middenlaan is het meest in het oog springende gebouw dat kan worden bezocht in Amsterdam. Verder zijn er onder andere rondleidingen bij het woongebouw Botania en de IJ-tunnel.

Het poppodium Mezz, Centrum voor kunst en muziek De Nieuwe Veste, een appartement in het Chassépark en het Chassétheater zijn een aantal van de opengestelde gebouwen in Breda op zaterdag.

In regio Den Haag zijn De Tramtunnel, het Officiershotel Alexanderkazerne, het Enquêtegebouw Tweede Kamer, de 110 meter hoge Prinsenhof kantoortoren in het Beatrixkwartier en het Grand Winston Hotel Rijswijk opengesteld. Ook is het mogelijk om tegen een gereduceerde prijs per helicopter een rondvlucht boven de stad te maken vanaf Drievliet. 's Avonds zijn er lezingen van de architecten Rem Koolhaas en Ricardo Bofill te horen spreken over hun architectuur en Den Haag.

Op zaterdag 14 uur wordt in Groningen, een aanbouw in de vorm van een ei met behulp van een hijskraan geplaatst. Het ei, een loungeroom heeft een afmeting van 6,5 bij 3,5 meter. Het ei-vormig object bekleed met lood is ontworpen door BOX architecten. De locatie is James Baldwinstraat 37 in de wijk De Held.

In Rotterdam zijn ongeveer 20 architectenbureau's te bezoeken van 11.00 tot 16.00 uur op zaterdag. Zij tonen maquettes en tekeningen en geven lezingen en workshops. Gidsen vertellen over het gebouw of de plek. De routebeschrijving van de deelnemende architectenis gratis te verkrijgen bij het City Informatiecentrum Rotterdam.

In Twenthe zijn zaterdag tussen 12.00 uur en 16.00 uur een aantal in aanbouw zijnde projecten te bezichten. Hieronder zijn het ROC Twente Plus te Almelo (Royal Haskoning Architecten), Bioscoop Space Hengelo (Maarten Douwe Bredero) en Kulturhus De Bijenkorf te Borne (Tuns + Horsting architecten).

Kort Nieuws 18-06-2004

EEA Architects meldt dat is begonnen met de bouw van het Capital City project in Moskou. Capital City bestaat uit twee gedraaide torens en drie koepelvormige gebouwen aan de rivier. Behalve appartementen voor de elite komen er winkelruimtes, een megabioscoop en kantoor- en fitnessruimtes. De voltooiing van dit 260,000 m² grote complex is gepland voor 2007.

In het "Glaspaleis" te Heerlen is vanaf 20 juni een tentoonstelling over het werk van architect Frits Peutz te zien. Centraal staan vier speciale gameconsoles, waarop het spelplatform "Unreal Tournament" geïnstalleerd wordt. De "werelden in de game" zijn de acht uitgewerkte gebouwen van Peutz. Voor dit spel en diverse visualisaties zijn door Maurer United Architects in samenwerking met de Hogeschool Zuyd, bouwtekeningen van Peutz gedigitaliseerd en vertaald naar 3D modellen. De tentoonstelling is te zien van 20 juni tot en met 22 augustus 2004 op de eerste verdieping in het Glaspaleis. Bij de tentoonstelling verschijnt een een catalogus met bijdragen van Wiel Arets, Wim van den Bergh, Marc Dubois, Cees van Aken, Martijn Hendriks, Stijn Huijts en Andrea Croé.

Het ANP meldt dat het Rotterdamse Museum Boymans van Beuningen bij veilingshuis Christie's voor het recordbedrag van 69.310 euro de door Gerrit Thomas Rietveld (1888-1964) ontworpen Steltmanstoel heeft gekocht. De stoel uit 1963 was getaxeerd op 8 a 10 duizend euro. De totale collectie Rietveld-meubelen, waaronder zigzag stoelen en de bekende rood-blauwe stoel, brachtten 215.000 euro op.

Thema Dag van de Architectuur "Achter de schermen"

AMSTERDAM - Architectuur onder de aandacht brengen bij een zo groot mogelijk publiek is al negentien jaar het credo van de Dag van de Architectuur. De viering van de Dag van de Architectuur is jaarlijks op of rond 1 juli. Dit jaar vinden de meeste evenementen plaats op zaterdag 3 en zondag 4 juli. Elke deelnemende stad heeft zijn eigen programma, uiteenlopend van boot-, fiets- en wandeltochten, tot kinderevenementen, lezingen, rondleidingen en tentoonstellingen. Het startschot voor dit landelijke weekendevenement klinkt dit jaar in Alkmaar op vrijdag 2 juli.

Het thema van de Dag van de Architectuur 2004 luidt: "Achter de schermen". De Dag staat dit jaar in het teken van alles wat in letterlijke en figuurlijke zin achter de architectuur steekt. Wat vindt er plaats achter de schutting van een bouwplaats? Wat moet er allemaal gebeuren voordat een gebouw er staat? Wat speelt zich onzichtbaar voor de buitenwereld af achter alle façades? Wat zit er onder de oppervlakte, in de ingewanden van een gebouw, onder het plaveisel van de stad? Wat zit er verborgen onder het aangeharkte landschap?

Het officiële startsein voor de Dag van de Architectuur wordt op vrijdag 2 juli in Alkmaar gegeven. Hoe wordt er in een stad als Alkmaar omgegaan met hedendaagse architectuur in een historische context? Deze vraag staat tijdens het middagprogramma centraal. Welke belangen spelen er in Alkmaar achter de schermen? Alkmaar is met zijn 750 jaar wat je noemt een historische stad. Welke architectuur is gepast in een historische stad of binnen de contouren van een beschermd dorps- of stadsgezicht? Mag daar alleen historiserend gebouwd worden of zijn ook eigentijdse bouwwerken geoorloofd? Het gaat hier om meer dan een Alkmaars probleem. Alle Nederlandse gemeentes beschikken vanaf 1 juli van dit jaar over nota's met harde toetsingscriteria voor de esthetische beoordeling van bouwplannen. Wat is de invloed van deze welstandsnota's? Helpen ze om tot hedendaags bouwen te komen of juist niet? Wat zijn cruciale momenten in het besluitvormingsproces. Wat is de invloed van de opdrachtgever en de architect? Moderator Bert van Meggelen gaat over dit onderwerp met ontwerpers en bestuurders de dialoog aan. Hij zal spreken met onder andere Christoph Kohl van Krier en Kohl uit Berlijn, Felix Claus van Claus en Kaan uit Amsterdam en Cor van Vliet, wethouder Ruimtelijke Ordening Alkmaar. De Dag wordt in Alkmaar afgesloten met een zomerse borrel. De landelijke opening van de Dag van de Architectuur wordt dit jaar georganiseerd door het Architectuur Informatiecentrum Alkmaar (AIA) in samenwerking met de Bond van Nederlandse Architecten BNA.

De Dag van de Architectuur is een initiatief van de BNA zal dit jaar voor de 19e keer worden gevierd. De Dag van de Architectuur is een jaarlijks evenement met als doel architectuur onder de aandacht te brengen bij een zo breed mogelijk publiek.

Logo Dag van de Architectuur

Kort Nieuws 09-06-2004

Het juninummer van De Architect behandelt een aantal bedrijfsgebouwen, de Sdu drukkerij in Den Haag (Hans Goverde, Kraaijvanger Urbis), Klaver 4 (Borren Staalenhoef Architecten) en de Cap Gemini Campus (Brocanet & Partners, Architekten Cie) beiden bij Pappendorp, Leidsche Rijn. Ook worden een kinderdagverblijf in Utrecht (Drost + van Veen architecten) en een woning te Bemmel (GroupA) besproken. Daarnaast is er een interview met Hubert-Jan Henket over hergebruik/renovatie van moderne gebouwen. Overigens zal de Architect vanaf komende maand meer aandacht aan techniek/detaillering schenken, het tijdschrift Detail in Architectuur gaat samen met De Architect. Jaarlijks zullen er nu 10 reguliere nummers, 3 Interieurbijlagen en 3 Detailspecials verschijnen.

15 juli wordt "The Hermitage", een zeven meter lange installatie uit staal en zink van de Amerikaanse visionaire architect Lebbeus Woods (1940) aan de gevel van het Nederlands Architectuur Instituut (NAi) onthuld. Naar aanleiding hiervan opent Showroom Mama in de nabijgelegen Witte de Withstraat diezelfde dag de multidisciplinaire tentoonstelling "City City Bang Bang". Daarin geeft een aantal jonge (video)kunstenaars, architecten en performers een kritische visie op de Westerse stad, geïnspireerd door het gedachtegoed van Lebbeus Woods. In en rond Museumwoning Sonneveld, gelegen aan de Jongkindstraat, zal ook een aantal installaties geplaatst worden. De sculptuur van Woods is onlangs door de TU Eindhoven aan het NAi geschonken.

Na een eerste selectie uit de 42 inzendingen van de Europese aanbesteding van de nieuwbouw en renovatie van het Stedelijk Museum te Amsterdam zijn 5 Nederlandse architectenbureau's geselecteerd. Dit zijn Architectuurstudio Herman Hertzberger, Benthem en Crouwel, Claus en Kaan architecten, Diederen Dirrix van Wylick architecten en Henket & Partners architecten. Sinds de jaren 90 zijn er plannen voor uitbreiding en renovatie. Eerder plannen van de Amerikaanse Robert Venturi (besloten prijsvraagwinnaar in 1993) en de Portugees Alvaro Siza gingen niet door.

Kort Nieuws 06-06-2004

Op 19 juni 2004 vindt in het Tilburgse museum De Pont het architectuursymposium "Het museum" plaats. Het museum is het zevende symposium over de architectuur van publieke gebouwen, die de K.L. Poll-stichting voor Onderwijs, Kunst en Wetenschap organiseert onder de titel Het gebouw als denkbeeld. Onder meer Mels Crouwel, Wytze Patijn, Wim Quist en Herman Hertzberger zijn sprekers.

14 juni (1954) geeft Kim Nielsen van het Deense architectenbureau 3xNielsen een lezing in de Brakke Grond in Amsterdam. 3xNielsen heeft in Nederland een groot woningbouwproject voor de VINEX locatie Nesselande bij Rotterdam en het nieuwe muziekcentrum op de Oostelijke Handelskade in Amsterdam ontworpen. Beide projecten zijn nog niet voltooid. Zie voor meer informatie de website van ARCAM.

Het rijk heeft het masterplan voor het stationsgebied Utrecht op hoofdlijnen goedgekeurd. Voor de realisatie van het project is bijna 300 miljoen euro gereserveerd. Het stationsgebied van Utrecht is één van de zes zogenoemde Nieuwe Sleutelprojecten (NSP) in Nederland. Dit zijn nationale stedenbouwkundige projecten op en rond de stations van de hogesnelheidstrein (HST). Het rijk ondersteunt sinds 1997 de nieuwe sleutelprojecten. Naast Utrecht zijn dat Amsterdam Zuid/WTC (De Zuidas), Rotterdam Centraal, Den Haag Nieuw Centraal, Breda Spoorzone en Arnhem Centraal.

Glaspaleis te Heerlen wint Bouwfonds Award

DEN HAAG - Het Glaspaleis te Heerlen heeft de eerste editie van de Bouwfonds Award voor Vitale Monumenten gewonnen. Deze prijs is vandaag uitgereikt aan burgemeester Toine Gresel van de gemeente Heerlen. De award zal vervolgens ieder jaar worden uitgereikt aan een monument dat na een restauratie een nieuwe bestemming heeft gekregen en toegankelijk is geworden voor het publiek.

Op Open Monumentendag 2003 is de inschrijving geopend voor de eerste editie van de Bouwfonds Award. "Bouwfonds voelt een belangrijke verbondenheid met de kwaliteit van de leefomgeving. En die kwaliteit wordt verhoogd door monumenten die actief worden gebruikt en waarvan iedereen kan genieten. Vitale monumenten zijn belangrijk voor het Nederlands cultureel erfgoed. Een vitaal monument doet het erfgoed leven en draagt bij aan begrip en waardering voor onze historie" aldus Bart Bleker, lid van de Raad van Bestuur van Bouwfonds.

In totaal hebben 96 monumenten meegedongen naar de Bouwfonds Award. Een professionele jury heeft na een uitgebreide afweging en een constructieve discussie uiteindelijk gekozen voor het Glaspaleis te Heerlen. De Bouwfonds Award is uitgereikt door Fons Asselbergs, directeur van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg en voorzitter van de jury.

Het Glaspaleis te Heerlen stamt uit 1935 en was van oorsprong een warenhuis. In de afgelopen jaren is het winkelwarenhuis getransformeerd tot een multifunctionele en culturele bestemming. Het biedt nu onderdak aan de stadsgalerij, stadsbibliotheek, muziekschool, architectuurcentrum en aan een filmhuis. Belangrijke punten in de revitalisering waren het terugbrengen van de kristalheldere glazen gevel en het realiseren van een beheersbaar binnenklimaat. Hierdoor is de openheid van het glazen gebouw weer in zijn oorspronkelijke vorm teruggebracht.

De jury: "Er is momenteel een enorme belangstelling voor jonge monumenten. En wat het Glaspaleis in Heerlen betreft, kan worden gesteld dat het publiek grote waardering heeft voor de nieuwe functie en de hoge mate van toegankelijkheid van dit voormalige modehuis Schunck. Vanaf de jaren zeventig van de vorige eeuw zijn veel elementen aan het Glaspaleis veranderd. Helaas niet ten goede. Door de recente zeer ingrijpende en zorgvuldig uitgevoerde restauratie is het oorspronkelijke concept van architect Frits Peutz volledig teruggebracht. De jury heeft grote waardering voor de visie van de gemeente Heerlen en de manier waarop de restauratie is uitgevoerd. Omdat het Glaspaleis een lichtend voorbeeld is van perfecte revitalisering en optimale publieke toegankelijkheid, is het Glaspaleis de favoriet van de jury en daarmee de winnaar van de Bouwfonds Award voor Vitale Monumenten 2004."

Sternet, tentoonstelling over leegstaande postsorteercentra in het NAi

ROTTERDAM - Parallel aan de tentoonstelling "Woonerven en Zitkuilen. De Kritiese Jaren Zeventig" toont het Nederlands Architectuurinstituut (NAi) van 19 juni t/m 3 oktober 2004 de resultaten van een onderzoek naar de waarde van twaalf enorme sorteerhallen die over het hele land verspreid zijn. Sorteerhallen maken onderdeel uit van expeditieknooppunten (EKP's) die eind jaren zeventig, begin jaren tachtig door de PTT vlakbij centrale stations zijn opgericht. Samen vormden deze twaalf EKP's het "Sternet", een netwerk voor de postdistributie per trein. Het NAi heeft, in samenwerking met SKOR (Stichting Kunst in de Openbare Ruimte), drie architectenbureaus en drie kunstenaars gevraagd onderzoek te doen naar de waarde, de waardering en het mogelijke hergebruik van de gebouwen. De uitkomst daarvan wordt getoond in de tentoonstelling "Sternet".

De expeditieknooppunten, of post sorteerfabrieken, zijn gebouwd toen de postcode in Nederland werd ingevoerd. In de tentoonstelling "Sternet" wordt het verleden van de expeditieknooppunten getoond en wordt de vraag gesteld welke toekomst weggelegd is voor het Sternet en de gebouwen ervan. Het NAi heeft, in samenwerking met SKOR (Stichting Kunst in de Openbare Ruimte), drie architectenbureaus en drie kunstenaars gevraagd onderzoek te doen naar de waarde, de waardering en het mogelijke hergebruik van de gebouwen. De deelnemende architectenbureaus zijn: United Architects met Ben van Berkel, Alejandro Zaera Polo en Greg Lynn, One Architecture van Donald van Dansik en Matthijs Bouw en SeARCH van Bjarne Mastenbroek. De kunstenaars die een bijdrage leveren zijn: Barbara Visser, Gerard Holthuis en Sean Snyder. Hun ontwerpen en visies vormen een belangrijk onderdeel van de expositie. Tijdens de tentoonstelling wordt aan de hand van deze case-study een debat georganiseerd over de waarde van, de waardering voor en de toekomst van de architectuur uit de jaren zeventig en tachtig.

Aanleiding voor het project is de inventarisatie van naoorlogse overheidsgebouwen door Atelier Rijksbouwmeester. Veel van deze gebouwen zijn overbodig geworden, staan leeg of worden gesloopt. Ze zijn nog te 'jong' om onder de hoede van monumentenzorg te vallen. Dit lot dreigt ook voor de EKP's. Het NAi beschouwt het Sternet als cultureel erfgoed en wil onderzoeken welke functie hiervoor zou kunnen zijn weggelegd. Naast de economische waarde, moet de culturele betekenis ook worden onderzocht en in de opgave worden betrokken. Het project past in de centrale doelstelling van het NAi om het culturele erfgoed zoals dat vastligt in de architectuur te onderzoeken en daarmee het debat over het heden en de toekomst van de architectuur te ondersteunen.

Woonerven en Zitkuilen, De Kritiese Jaren Zeventig in het NAi

ROTTERDAM - Van 19 juni tot en met 3 oktober 2004 zal in het Nederlands Architectuur Instituut (NAi) de tentoonstelling "Woonerven en Zitkuilen, de Kritiese Jaren Zeventig" te zien zijn. Typische voorbeelden uit dit decenium zijn de zitkuil, het woonerf en het behang met weelderige patronen in de kleurencombinatie bruin-oranje-paars. Maar ook gebouwen als Hoog Caterijne in Utrecht, Centraal Beheer in Apeldoorn, Het Moederhuis in Amsterdam en de Meerpaal in Dronten hebben een toon gezet in het decennium met de hoogste bouwproductie in de Nederlandse geschiedenis. Materiaal van architecten, kunstwerken, films en foto's zijn te zien. Ook geven een typische jaren zeventig huiskamer en een echte zitkuil een beeld hoe de interieurs van die tijd eruit zagen.

De jaren zeventig zijn volstrekt anders geëindigd dan ze begonnen zijn. Het decennium begint met "flower power" en eindigt in punk en disco. Het geloof in de welvaartsgroei na de democratiseringsgolf van 1968 verandert, na twee oliecrisis, in een tijdperk van "no-nonsense" in de tachtiger jaren. Door sommigen worden de jaren zeventig gezien als een periode waarin alles mogelijk was. Voor anderen betekende het een onoverzichtelijk tijdperk van inspraak en conclusieloze vergadercultuur. Voor de één zijn de jaren zeventig hip en trendsettend geweest, voor de ander dogmatisch en star. Eén ding is zeker, de ontwikkelingen die plaatsvonden in de jaren zeventig hebben Nederland definitief veranderd. Inspraak heeft een wettelijke grondslag gekregen en de verzorgingsstaat en de multiculturele samenleving kregen in de jaren zeventig hun definitieve vorm.

Wat hebben deze veranderingen betekend voor de architectuur en de stedenbouw? Vanaf 1970 werd het ontwerp ondergeschikt aan de sociaal-maatschappelijke functie en werd opnieuw gekeken naar de inrichting van de stad. Kenmerkend voor de architectuur van deze tijd zijn de schuine muren, het hellend dak, het gebruik van baksteen en vooral de grillige plattegronden. Dit alles kwam voort uit de groeiende ontevredenheid over de kwaliteit van architectuur en stedenbouw van de wederopbouw. De menselijke maat speelde een belangrijke rol bij de ontwikkeling van nieuwe woongebieden. Het woonerf maakte zijn opmars. Kinderen konden veilig op straat spelen en collectief groen bepaalde het straatbeeld. In de jaren zestig was er nog veel waardering voor de nieuwbouwwijken die aan de rand van grote steden werden gebouwd. De kritiek die in de loop van de jaren zestig ontstond, vertaalde zich aan het einde van dit decennium in verzet en 'aksie'. Het verzet tegen de grote wederopbouwwijken én de verloedering van de historische binnensteden die tegelijkertijd plaatsvond, leidde tot het begrip dat er veranderingen noodzakelijk waren. Het gevolg was dat er veel gesloopt werd zonder discussie. De Weesperstraat in Amsterdam is hiervan een goed voorbeeld. Pas toen er ver gevorderde plannen waren om een deel van de Jordaan te slopen om plaats te maken voor een toegangsweg tot de binnenstad, kwam de Amsterdamse bevolking in opstand. De veranderingen van de jaren zeventig brachten niet één dominante stroming voort, maar juist een veelheid en verscheidenheid aan opvattingen. Er ontstonden vele kleine groeperingen met ieder hun eigen kenmerken: afwisselende en nieuwe vormen, de menselijke schaal, herwaardering voor de oude stad en het gebruik van geprefabriceerde elementen voor een flexibele plattegrond. Het gebrek aan een dominante stroming levert vreemd genoeg wel typische, herkenbare jaren zeventig architectuur en stedenbouw op.

De tentoonstelling en het bijgehorende boek besteden aandacht aan het bijzondere van de architectuur en stedenbouw in de jaren zeventig. In het midden van de tentoonstellingsruimte wordt een installatie gebouwd waarin diverse kamers gebouwd zijn om de belangrijkste ontwikkelingen uit te leggen. In het hart van de installatie bevindt zich een zitkuil: het startpunt voor rondleidingen en workshops. De sociaal-maatschappelijke contouren die met name in de jaren zeventig een grote stempel op de architectuur en stedenbouw drukten, krijgen veel aandacht. Fotografie, beeldende kunst, film, televisie, industrieel ontwerp, grafische vormgeving en interieurarchitectuur geven de context aan waarbinnen de architectuur en stedenbouw zich manifesteerden. Speciaal voor kinderen wordt een speurtocht in de tentoonstelling uitgezet. Zij kunnen op deze manier kennismaken met de tijd waarin hun ouders zijn opgegroeid. Het boek "De Kritiese jaren zeventig" wordt uitgegeven door NAi Uitgevers.

Centraal Beheer te Apeldoorn, foto door Bart van Hoek