Nieuws archief - November 2005

Maquette van de Jongerenhuisvesting Kruisplein van Mecanoo in het NAi
"Het Experiment" brengt verplichte beroepservaring voor jonge architecten stap dichterbij
Kort Nieuws 28-11-2005
Dromen van Amerika, Nederlandse architecten en Frank Lloyd Wright
LAI Prijs 2005 voor Nederlands Forensisch Instituut
Lezing Wim Quist in het Nederlands Architectuurinstituut
Recensie: De theaters van Herman Hertzberger
Benthem Crouwel ontwerpt poppodium te Hengelo
Herbouw Aldo van Eyck-paviljoen bij Kröller-Müller Museum
Kort Nieuws 20-11-2005
Kort Nieuws 17-11-2005
Winnaars Betonprijs 2005 bekendgemaakt
Hijmans van den Bergh gebouw van de Universiteit Utrecht voltooid
Dax magazine voor masterstudenten Bouwkunde
Kort Nieuws 14-11-2005
Rondleidingen langs maquettes in Rotterdams Raadhuis
Kort Nieuws 10-11-2005
Nieuwe architectuurprijs BNA Gebouw van het Jaar
Kort Nieuws 09-11-2005
Recensie: Dudok. Een bouwmeeester in beeld
Kort Nieuws 04-11-2005
Lezingen Onix in Amsterdam en Rotterdam
Denktank AMO doet met Hermitage studie naar 21ste eeuws museum

Maquette van de Jongerenhuisvesting Kruisplein van Mecanoo in het NAi

DEN HAAG - Vijfentwintig jaar geleden wonnen Francine Houben, Henk Döll en Roelf Steenhuis de Prijsvraag Jongerenhuisvesting Kruisplein. Met dit project werd de basis gelegd voor het officieel in 1984 opgerichte bureau Mecanoo architecten. De aanleiding om deze maquette in het Nederlands Architectuurinstituut (NAi) te tonen is niet alleen het vijfentwintigjarig jubileum van de prijsvraag. Het project Jongerenhuisvesting staat symbool voor de omslag van de stadsvernieuwing en volkshuisvesting in Rotterdam. Mecanoo, onder leiding van Francine Houben, heeft deze maquette geschonken aan het Nederlands Architectuurinstituut. De maquette is onderdeel van de permanente tentoonstelling "GeWoon Architectuur" en is te zien van 13 december 2005 tot en met 8 januari 2006 in het NAi.

Het initiatief tot de prijsvraag die in 1980 werd uitgeschreven door de Maatschappij voor Volkswoningen in samenwerking met de Aktie-groep Het Oude Westen, is geworteld in de stadsvernieuwingscultuur van de jaren zeventig. Het "bouwen voor de buurt" was tot speerpunt van het gemeentelijk beleid gemaakt en leidde in Rotterdam tot grootschalige stadsvernieuwing in verouderde woonbuurten, waarbij de bewoners via actiegroepen een stem afdwongen bij de totstandkoming van de woningbouw. De prijsvraag Jongerenhuisvesting Kruisplein had als doel om een flexibel en gevarieerd woningaanbod te creëren in de woonwijk Het Oude Westen. Ook moest het ontwerp inspelen op de bestaande stedenbouwkundige structuur.

Francine Houben, Henk Döll en Roelf Steenhuis, toen nog studenten aan de Technische Universiteit van Delft, maakten een ontwerp dat de veelhoekige vorm van de bouwkavel moeiteloos als uitgangspunt nam. In de woonblokken introduceerden zij de zogenaamde "neutrale" woningen die door hun flexibiliteit verschillende wijzen van toekomstige bewoning mogelijk maken. De verschillende typen woningen, waaronder maisonnettes van drie verdiepingen en etagewoningen, kunnen dankzij gestandaardiseerde prefab wanden of via het plaatsen van niet dragende scheidingswanden worden samengevoegd of worden gesplitst.

De Prijsvraag Jongerenhuisvesting Kruisplein vormde niet alleen de start van Mecanoo, maar tegelijkertijd het sluitstuk van de stadsvernieuwing en woningbouw van de jaren zeventig. Mecanoo introduceerde gestucte gevels in lichte tinten en een heldere verkaveling, die niet alleen harmonieerde met de bestaande omgeving, maar tevens aansloot op de schaal van de gehele stad. Door deze eigenschappen heeft Mecanoo de (sociale) woningbouw een nieuwe esthetiek en grandeur gegeven, een thema dat in latere woningbouwontwerpen als Hillekop (Rotterdam 1985), Ringvaartplasbuurt Oost in Prinsenland (Rotterdam, 1993), Nieuw Terbregge (Rotterdam 2001) en de hoogbouw Montevideo (2005) op de Rotterdamse Wilhelminapier, steeds verder is uitgewerkt.

"Het Experiment" brengt verplichte beroepservaring voor jonge architecten stap dichterbij

DEN HAAG - Op 29 november hebben 35 jonge architecten uit handen van rijksbouwmeester Mels Crouwel een getuigschrift ontvangen voor het succesvol doorlopen van het tweejarige Experiment "beroepservaring jonge architecten". Een conclusie van het Experiment is dat een grote verbeterslag kan worden gemaakt als er in het opleidingstraject tot architect meer aandacht wordt besteed aan het opdoen van praktijkervaring. De meeste jonge architecten beheersen de ontwerpfase al goed als zij in de praktijk gaan werken. Zij zouden zich echter ook een grotere kennis van opdrachtverlening en realisatie eigen moeten maken om als architect volwaardig in de praktijk te kunnen functioneren. Ook is een conclusie dat de Wet op de architectentitel (WAT) in 2008 zeker kan worden uitgebreid met een eis voor twee jaar relevante praktijkervaring. Dit sluit aan op het Actieprogramma Ruimte en Cultuur van mei 2005.

Doel van het tweejarige Experiment is om jonge, pas afgestudeerde architecten praktijkervaring met het architectenberoep te laten opdoen en hen voor te bereiden op een volwaardige beroepsuitoefening. In het programma komen de jonge architecten met een aantal wezenlijke aspecten van de beroepspraktijk in aanraking via een mentorsysteem op de architectenbureaus en een ondersteunend gemeenschappelijke programma. Het eerste Experiment liep van september 2003 tot september 2005. Een tweede Experiment start in januari 2006. Hiervoor wordt een zelfstandige stichting in het leven geroepen onder voorzittersschap van architect en oud-rijksbouwmeester Jo Coenen. Het Atelier Rijksbouwmeester en BNA (Bond van Nederlandse Architecten) ondersteunen de stichting.

Rijksbouwmeester Mels Crouwel heeft recent een advies ingediend bij de de Minister van VROM om de Wet op de architectentitel tot een krachtiger kwaliteitsinstrument te maken. Een verplichting voor jonge afgestudeerde architecten om beroepservaring op te doen maakt hier belangrijk deel van uit. In het Actieprogramma Ruimte en Cultuur van mei 2005 heeft het Kabinet aangekondigd ernaar te streven in het voorjaar van 2008 een gewijzigde WAT in werking te laten treden.

Kort Nieuws 28-11-2005

Op 6 december geven de Belgische architecten Paul Robbrecht en Hilde Daem een lezing in de Brakke Grond te Amsterdam. Sinds 1975 hebben zij gezamenlijk een aanzienlijk oeuvre gerealiseerd, bestaande uit onder meer verschillende woonhuizen, het Concertgebouw in Brugge (2001) en de verbouwing van "De Katoen Natie" in Antwerpen (1991-2001). In Nederland ontwieren ze de uitbreiding van Boijmans van Beuningen. Zie voor meer informatie de website van ARCAM.

Op maandag 19 december 17.00 uur aanstaande is er in het ABC Architectuurcentrum een discussie over het nieuwe stadskantoor van Haarlem. Dit door Döll Atelier voor Bouwkunst ontworpen gebouw zal naar verwachting in 2009 worden voltooid. De bouwkosten van dit 25.000 m² gebouw zijn 87,7 miljoen euro.

Architectuur.ORG gaat een startpagina lanceren. Een testversie van deze pagina van Architectuur.ORG is te vinden op: http://start.architectuur.org/.

Dromen van Amerika, Nederlandse architecten en Frank Lloyd Wright

HILVERSUM - De Amerikaan Frank Lloyd Wright (1867-1959) is een van de meest fascinerende architecten van de twintigste eeuw. Nergens vond Wright meer erkenning dan in Nederland - aanvankelijk vond hij alleen hier een duidelijke architectonische vertaling. In Nederland wordt Wright gezien als een vertolker van de American Dream: wonen in en in harmonie met het omringende landschap. Nederlandse architecten als Dudok en Wils hebben hieruit inspiratie geput.

In geen enkel ander land in Europa vond deze grote Amerikaanse architect zoveel navolging. Onder andere de bekende Hilversumse architect Willem Marinus Dudok liet zich inspireren door zijn Amerikaanse collega. Ook tegenwoordig heeft Wright nog invloed, bij diverse Vinexlocaties en villa's is duidelijke stilistische verwantschap te zien. Dit alles is voor Museum Hilversum de aanleiding een tentoonstelling over het belang van Frank Lloyd Wright voor de Nederlandse architectuur te organiseren.

De Amerikaanse architect Frank Lloyd Wright (1867-1959) behoort tot de meest fascinerende die de twintigste eeuw heeft gekend. De landhuizen van Wright waren al snel geliefd bij een nieuwe verlichte middenklasse in Amerika. Wrights populariteit verspreidde zich al snel naar Europa en vond ook in Nederland een vruchtbare voedingsbodem. Vooral rondom Den Haag en bij Hilversum was het ontwerpen naar Wrights voorbeeld bijzonder populair. Wright richtte zich op nieuwe ontwikkelingen, zoals moderne technieken, het nieuwe kantoor, het nieuwe wonen en de nieuwe stad. Een aantal Nederlandse architecten zagen in het werk van Wright de mogelijkheid om te ontsnappen aan een historische stijl. Wright hield rekening met zijn eigen tijd en gaf daar bewust uitdrukking aan. Zijn vormentaal was modern. Daarnaast werd ook de wijze waarop Wright zijn gebouwen in overeenstemming wist te brengen met de omringende natuur, erg aantrekkelijk gevonden.

De tentoonstelling spiegelt voorbeelden uit het oeuvre van Frank Lloyd Wright aan het werk van zijn Nederlandse navolgers. Op deze wijze worden de parellen in interieurontwerpen en objecten, villabouw, kantoorgebouwen en Wrights ideeën over onderwijs en stedenbouw inzichtelijk gemaakt. Een speciale foto-serie van beeldend kunstenaar Ilya Rabinovich presenteert actuele voorbeelden.

De tentoonstelling "Dromen van Amerika, Nederlandse architecten en Frank Lloyd Wright" is te zien van 29 november tot en met 28 mei 2006. Hierin komt het werk en het turbulente leven van Wright aan bod en is te zien hoe verschillende Nederlandse architecten als Dudok, Duiker, Oud, Wils en Wijdeveld, door hem beïnvloed zijn. Museum Hilversum is geopend op dinsdag, woensdag, donderdag, vrijdag en zaterdag van 11.00-17.00 uur en op zondag van 12.00-17.00 uur.

Naast de tentoonstelling organiseert Museum Hilversum lezingen, workshops voor kinderen en fietstochten langs voorbeelden van Hilversumse architectuur waarbij de invloed van Wright zichtbaar is. Ook verschijnt er een catalogus bij de tentoonstelling van architectuurhistoricus Herman van Bergeijk. Op 23 februari zal er een symposium plaatsvinden over Frank Lloyd Wright als inspiratiebron.

Museum Hilversum organiseert op zondag 27 november een fietstocht langs Hilversumse architectuur waarbij de invloed van de Amerikaanse architect Frank Lloyd Wright zichtbaar is. De fietstocht begint bij Museum Hilversum om 12.00 uur, de kosten bedragen € 7,50. Reserveren kan per telefoon: 035-6292826 of via e-mail: museumhilversum@hilversum.nl.

Tijdens de fietstocht door Hilversum worden diverse villa's en scholen met opvallende Wright-elementen bekeken. Een woonhuis van Jan Wils uit 1929 kan van binnen bekeken worden. De tocht sluit aan op de rondleiding door het raadhuis van Dudok, die elke zondag om 14.00 uur plaatsvindt.

Wright en zijn Nederlandse navolgers. Vlnr. Frank Lloyd Wright in het Guggenheim in 1953 (foto door Pedro Guerrero), Rabenhauptschool van Bouma te Groningen, 1929 (Gemeentearchief Groningen), Villa Borst van Dudok te Hengelo, 1925, (NAi-archief), Villa Wertheim van Wijdeveld te Hilversum, 1928, afgebroken (NAi-archief), Station Naarden Bussum van Schelling, 1926, (NAi-archief) en Villa Henny/Nora van Van 't Hoff te Huis ter Heide, 1916, (NAi-archief).

LAI Prijs 2005 voor Nederlands Forensisch Instituut

DEN HAAG - De vijfde Lensvelt de Architect Interieurprijs is op 24 november 2005 te Amsterdam uitgereikt aan Claus en Kaan Architecten voor het Nederlands Forensisch Instituut. Aan deze prijs is een bedrag van 12.000 euro verbonden. Volgens de jury verdient het Nederlands Forensisch Instituut de LAI prijs gezien de kwaliteit van de ruimte, het visionaire opdrachtgeverschap en het samenspel tussen interieur en architectuur. De jury is het er unaniem over eens dat Claus en Kaan Architecten erin zijn geslaagd een prettige werkomgeving te creëren, met veel aandacht voor mogelijke contactlegging tussen werknemers.

Voor deze vijfde uitreiking van de Lensvelt de Architect Interieurprijs zijn 86 projecten ingestuurd uit Nederland en Vlaanderen. De jury vindt dat de kwaliteit van de inzendingen dit jaar over de volle breedte van een behoorlijk niveau getuigen. Eerdere prijswinnaars zijn: het Rijksmuseum voor Volkenkunde in Leiden van Opera Ruimtelijk Ontwerpers (2001), de Lairesse Apotheek in Amsterdam van Concrete Architectural Associates (2002), de Ontvangstkamer van Jurgen Bey in Tilburg (2003). Winnaar van de vorige editie in 2004 was voor de tweede maal Concrete Architectural Associates met Supperclub Cruise. De jury kende dit jaar maar liefst zes nominaties toe. Naast de uiteindelijke winnaar Nederlands Forensisch Instituut van Claus en Kaan Architecten waren de volgende projecten genomineerd: De verdieping van Nederland van Kossmann.deJong, Lute Suites van Marcel Wanders Studio, Kantoorgebouw Unilever van newCreations, Woonhuis Leefdaal, België en Blue Moon Hotel, Groningen van Inside Out Petra Blaisse en Kantoorgebouw Interpolis van Sander Architecten.

De jury onder leiding van Trude Hooykaas (interieurarchitect) bestond verder uit Dirk-Jan Postel (architect Kraaijevanger/Urbis), bOb van Reeth (architect, awg architecten), Paul Roomer (project manager, IPMMC) en Bob Witman (chef kunstredactie de Volkskrant). Secretaris van de jury was Harm Tilman (hoofdredacteur van de Architect). De directie van Lensvelt en de redactie van de Architect reikten dit jaar voor de vijfde maal de Lensvelt de Architect Interieurprijs uit voor een in Nederland of België gerealiseerd project. De LAI prijs onderstreept het publieke belang van goed ontworpen interieurs. Doel is tevens het versterken van een professionele en vernieuwende interieurdiscipline. In de Architect interieur van 24 november 2005 is het juryrapport gepubliceerd met daarin meer informatie over de nominaties en de prijswinnaar.

Lezing Wim Quist in het Nederlands Architectuurinstituut

DEN HAAG - Wim Quist is voormalig rijksbouwmeester en architect van een groot aantal markante gebouwen in Nederland waaronder de "Berenplaat" in Rotterdam, het Museum Beelden aan Zee in Scheveningen en de IJburgbrug te Amsterdam. Hij zoekt naar de essentie van het architectonische ontwerp. Slechts voor een deel liggen hier rationele keuzen aan ten grondslag, het merendeel is irrationeel. Wim Quist (1930) spreekt in het Nederlands Architectuurinstituut (Nai) over deze creatieve processen, de rol van het toeval en de verantwoordelijkheid van de architect. Ook de rol die de tijd hierin speelt is belangrijk: volgens Quist kan een gebouw pas op zijn meerwaarde worden beoordeeld als het tenminste een jaar in gebruik genomen is. De hedendaagse behoefte om bij oplevering te willen scoren leidt tot een vormwil en een effectbejag waarin het vak verdwijnt, aldus Quist.

Deze lezing vindt plaats op 8 december om 17.30 uur in het NAi ter Rotterdam. Zie voor meer informatie de website van het NAi. In de reeks architect@nai spreekt iedere tweede donderdag van de maand een architect uit de na-oorlogse periode over prangende thema's, vergeten fascinaties en bijzondere ontwikkelingen. Na Wim Quist volgen: Jan Hoogstad (12 januari 2006), Cees Dam (9 februari 2006), Kees Rijnboutt (9 maart 2006), Wytze Patijn (13 april 2006) en Frans van Gool (11 mei 2006).

Al op 28-jarige leeftijd, nog voor hij afstudeerde aan de Academie van Bouwkunst in Amsterdam, ontving Wim Quist de Prix de Rome. Van 1974 tot 1979 was hij rijksbouwmeester. Met zijn benoeming startte een nieuwe periode in het architectuurbeleid van het Rijk die tot op heden voortduurt. Voor Quist was naast het inschakelen van veel avant-garde ontwerpers, ook een sterkere accentuering van de stedenbouwkundige component van belang. Daarbij werden lijnen gelegd naar de toen zeer actuele stadsvernieuwingsoperaties. Via nieuwbouwprojecten, maar ook door het restaureren en revitaliseren van monumenten.

Recensie: De theaters van Herman Hertzberger

DEN HAAG - Herman Hertzberger heeft in zijn carrière een reeks bijzondere theaters ontworpen. De bekendste zijn het Muziekcentrum Vredenburg in Utrecht (1973 - 1979) en het Chassé theater in Breda (1992 - 1995). Onlangs is voor het eerst een overzicht van deze ontwerpen gepubliceerd in een boek, De theaters van Herman Hertzberger.

Het boek wordt ingeleid door een tekst van Arthur Wortmann. Centraal in het boek staat een goed leesbare tekst van Hertzberger. Aan het eind van het boek komen zestien theaterontwerpen aan bod. Deze worden gepresenteerd met enkele gegevens, beeldmateriaal en een korte omschrijving.

Hertzberger behandelt drie aspecten van het theater: De plaats van het theater in de Stad, de Zaal en de Foyer. De tekst wordt toegelicht met foto's, maquettes en tekeningen van de theaters. De foto's brengen de gebouwen uitgebreid in beeld, zo zijn er foto's van zowel zalen met als zonder publiek. Naast zijn gerealiseerde ontwerpen komen ook zijn niet gerealiseerde projecten aan bod. Zo zijn er ontwerpschetsen van het Kulturzentrum am See in Luzern met een zaal zonder aparte balkons. Ook wordt het voorlopig ontwerp van het nieuwe Vredenburg gepresenteerd.

Hertzberger is voorstander van een zaal met een duidelijk eigen karakter, "een polyvalente zaal", in plaats van een flexibele "black box" zaal. Hij heeft in de loop der jaren een aantal bijzondere karakteristieke zalen gerealiseerd, waaronder de ronde zaal van het Vredenburg en de asymmetrische zaal van Orpheus in Apeldoorn.

Informatie: De theaters van Herman Hertzberger, Arthur Wortmann, tekst in Nederlands en Engels, 80 pp, afmeting 270x210mm. prijs € 24,50, ISBN 90 6450 563 2, Uitgeverij 010, Rotterdam.

De cover en pagina's uit het boek. Links ontwerpen voor Rome en Luzern, rechts het nieuwe Vredenburg.

Benthem Crouwel ontwerpt poppodium te Hengelo

DEN HAAG - De Twentsche Courant Tubantia meldt dat het architectenbureau Benthem Crouwel het ontwerp voor het Hengelose (OV) poppodium Metropool gaat maken. Zij ontwierpen eerder poppodia in Amstelveen (P60) en Tilburg (013).

De nieuwbouw voor Metropool komt aan de zuidkant van het station Hengelo. Het programma bestaat uit een grote zaal met 800 bezoekers, een kleine zaal en een grand café. In 2008 zal naar verwachting het gebouw in gebruik worden genomen.

Herbouw Aldo van Eyck-paviljoen bij Kröller-Müller Museum

DEN HAAG - In de beeldentuin van het Kröller-Müller Museum wordt op dit moment het beeldenpaviljoen van Aldo van Eyck uit 1965-66 herbouwd. De Nederlandse architect Aldo van Eyck (1918-1999) ontwierp voor de beeldententoonstelling van 1966 in het park Sonsbeek bij Arnhem een paviljoen dat een vaste plaats in de Nederlandse architectuurgeschiedenis heeft gekregen, ondanks het feit dat het slechts één zomer heeft bestaan.

In de beeldentuin bevindt zich al een reconstructie van het paviljoen dat Gerrit Rietveld in 1955 voor dezelfde tentoonstelling en plaats maakte. Dit paviljoen trekt architectuurliefhebbers van over de gehele wereld. Het museum gaat zijn bescheiden architectuurverzameling nu uitbreiden met het paviljoen van Aldo van Eyck. Het zal dienen als ruimte voor tijdelijke tentoonstellingen en voor wisselende opstellingen van relatief kleine en kwetsbare beelden uit de eigen collectie. Door zijn intimiteit en door zijn contrastwerking met de omringende natuur, heeft het een volstrekt andere ruimtelijke werking en functionaliteit dan het Rietveld-paviljoen.

Het paviljoen, een mijlpaal van creatief bouwen, wordt de laatste maanden van 2005 gebouwd onder supervisie van het bureau van Aldo van Eyck, dat nu geleid wordt door zijn weduwe Hannie van Eyck. De financiering ervan is rond gekomen dankzij genereuze schenkingen van een groot aantal Nederlandse architecten en van de BankGiro Loterij. Vanaf 21 maart 2006 zal het paviljoen voor het publiek te betreden zijn.

Aaron Betsky, directeur van het Nederlands Architectuurinstituut (NAi): "Een halfvergeten herinnering herrijst in de Kröller-Müller beeldentuin: het paviljoen van Aldo van Eyck. Het laat zien hoe Van Eyck met simpele middelen een rijke afwisseling van ruimten wist te maken en hoe hij met de meest eenvoudige geometrie een bijna labyrintachtige ruimte creëerde".

Het NAi laat nog tot en met 8 januari 2006 de context van het paviljoen zien in de grote tentoonstelling over Team 10, waar Van Eyck een van de leidende figuren in was. Het ging Van Eyck niet om het maken van monumenten, maar om het neerzetten van speelse, lekker ingewikkelde ruimten die vooral humaan waren. Ze hadden een menselijke maat en alle tegenstrijdigheden waaruit onze menselijke architectuur is opgebouwd. In onze steeds vluchtigere wereld is het mooi om die maat weer terug te vinden.

Vlnr. Plattegrond, maquette en foto's Aldo van Eyck-paviljoen. Foto's door Aldo van Eyck, © Kröller-Müller Museum, Otterlo

Kort Nieuws 20-11-2005

Het onlangs voltooide Frøsilos-woongebouw in Kopenhagen is een van de vijf genomineerde projecten voor de Forum Prize voor het beste gebouw of interieur ontwerp in de Scandinavische landen. Het project kreeg recentelijk de Copenhagen City Building Prize van de stad. De jaarlijkse Forum Prize van het gelijknamige Zweedse tijdschrift bestaat sinds 2000. Het Muziekgebouw aan het IJ in Amsterdam van 3 x Nielsen was een van de 34 gekozen finalisten, maar is niet genomineerd.

Cobouw meldt dat in Rotterdam de bouw gestart is van woongebouw Cité en de uitbreiding van Hogeschool Inholland op de Kop van Zuid in Rotterdam. Op de uitbreiding van Erick van Egeraat associated architects (EEA) komt door Tangram architecten ontworpen studentenhuisvesting. De uitbreiding van het door EEA ontworpen onderwijsgebouw uit 1996-2000 is 18.000 m² groot. Cité is een project van Stadswonen Kristal en bestaat uit 495 huurwoningen.

Het hoogste punt is bereikt bij de bouw van het gemeentehuis en bibliotheek in Heerhugowaard. Aan het eind van 2006 zal dit door Heeswijk Architecten ontworpen complex geheel voltooid zijn. Het bestaat uit renovatie en uitbreiding van het stadhuis, een nieuwe bibliotheek en een parkeerkelder.

Kort Nieuws 17-11-2005

In de catalogus 2005-2006 van 010 Publishers worden een aantal boeken die komend jaar zullen verschijnen aangekondigd. Dit zijn onder meer Jan Wils door Herman van Bergeijk (april 2006), Prototypes - Cepezed: Architecture-Product-Process door Piet Vollaard (mei 2006) en Archinomics. Architectonic Explorations within a globalizing world door Ronald Wall, Bert van der Knaap en Michael Speaks. Er zal ook een nieuwe gids van Piet Vollaard en Paul Groenendijk verschijnen: "Architectuurgids Nederland 1900-2000" (maart 2006). Dit jaar verschijnen nog "Het mekka van de volkshuisvesting - Sociale woningbouw in Amsterdam 1909-1940" door Vladimir Stissi (december 2005) en de "VMX Agenda - Behind the scene" (december 2005).

In Breda is het ontwerp voor het nieuwe station gepresenteerd. Dit ontwerp van Koen van Velsen en Quadrat bestaat uit twee pleinen, het station met 3 perrons, 2 stationshallen, 20.000 m² kantoren, 128 appartementen en een parkeerdak. Aanleiding voor de bouw van het station zijn de komst van de HSL-shuttle en de status van "Nieuw Sleutelproject". In de visie van Koen van Velsen is het "een gebouw voor de stad". Het nieuwe Bredase station zal, meer dan het huidige gebouw, het noorden en zuiden van de stad met elkaar verbinden. Aan beide zijden van het gebouw wordt de entree gevormd door gastvrije pleinen. Het gebouw zelf valt op door het open karakter en de wijze waarop steeds verrassend gebruik gemaakt is van de lichtinval. De komende 15 tot 20 jaar ontwikkelt Breda rondom het station en het Stationskwartier een gebied van zo'n 160 hectare, Via Breda. Het nieuwe station vormt als het ware de motor in deze ontwikkeling. De contouren van dit nieuwe stadsdeel zijn vastgelegd in de Structuurvisie Via Breda.

Op vrijdag 18 november 2005 start de bouw van het Da Vinci College in Dordrecht. Deze school van Mecanoo architecten maakt deel uit van het Leerpark Dordrecht, waar naast scholen ook woningen, bedrijfsruimtes, een modern sportcomplex en diverse winkel- en horecagelegenheden worden gerealiseerd. Eind 2007 wordt het nieuwe Da Vinci College opgeleverd. Het nieuwe Da Vinci College bestaat uit tien gebouwen met elk een eigen identiteit. De kleinschalige opzet zorgt ervoor dat een massale indruk wordt voorkomen. Er komt een binnenstraat, diverse binnenhoven en patio's waar leerlingen op hun gemak kunnen zitten en studeren. Twee gebouwen krijgen een met glas overdekt atrium. Het entreegebouw, waarin onder meer een conferentiecentrum is ondergebracht, heeft een golvende gevel van gekleurd glas.

Het Office for Metropolitan Architecture (OMA) meldt dat in Seoul inwoners van de stad het beste nieuwe publieke ontwerp mochten kiezen. De eerste plaats ging naar het ontwerp van Leeum, een museum dat is ontworpen door Mario Botta, Jean Nouvel en OMA/Rem Koolhaas.

In het Nederlands Architectuur Instituut (NAi) is 1 december om 17:30 uur "Rommelige Ruimtes - het Debat Stadsranden". Het Nederlands Architectuurinstituut (NAi) organiseert het debat samen met Kasteel Groeneveld en de Dienst landelijk gebied van het ministerie van Landbouw Natuur en Visserij (LNV). De discussie over deze vaak rommelige zones wordt geleid door Sandra Rottenberg. Inleidingen worden verzorgd door Erik Luiten (Ministerie LNV) en schrijver essayist Herman Vuijsje. Aan de discussie nemen deel Adri Duijvesteijn, Jean Buskens (Knooppunt Arnhem - Nijmegen) en Peter van Asselt (Provincie Noord Holland).

Winnaars Betonprijs 2005 bekendgemaakt

ROTTERDAM - Op 16 november zijn in De Burgerzaal van het Stadhuis van Rotterdam de winnende projecten van de Betonprijs 2005 bekendgemaakt. Voor de Betonprijs waren dit jaar meer dan 108 projecten ingezonden, waarvan er vijftien werden genomineerd in vijf categorieën. Tevens is een speciale projectprijs toegekend.

In de categorie Woningbouw is de prijs toegekend aan woongebouw Australië-Boston te Amsterdam. Dit door DKV Architecten ontworpen project kraagt uit boven een pakhuis. De prijs in de categorie Utiliteitsbouw is toegekend aan de Universiteitsbibliotheek Utrecht, een ontwerp van Wiel Arets. Het Souterrain in Den Haag kreeg de prijs in de categorie Constructies in de waterbouw. De prijs in de categorie Diversen is toegekend aan de Waterwerken III "Chardonnay". In de categorie Bruggen en viaducten is de prijs toegekend aan De Snelweg A5 "De Verlengde Westrandweg", een ontwerp van Zwarts & Jansma Architecten. Een speciale projectprijs is toegekend aan de Betuweroute van zee tot Zevenaar.

Een bijzondere vermelding is toegekend aan ABT Adviseurs in bouwtechniek. Ze zijn als constructeur of adviseur betrokken bij meer dan 10 procent van de inzendingen voor de Betonprijs 2005, waarbij uit elf van hun projecten vier Betonprijs nominaties zijn toegekend en waarvan er een Betonprijswinnaar werd.

Hijmans van den Bergh gebouw van de Universiteit Utrecht voltooid

DEN HAAG - Het door Erick van Egeraat associated architects (EEA) ontworpen onderwijsgebouw van de Universiteit Utrecht, het A.A. Hijmans van den Bergh gebouw, is voltooid. Op 21 november aan staande vindt de officiële opening plaats door minister Maria van der Hoeven. Op het Utrechtse universiteitsterrein De Uithof zijn de afgelopen 10 jaar al een reeks opvallende gebouwen gerealiseerd, waaronder het Educatorium door OMA, de Universiteitsbibliotheek door Wiel Arets en de Minnaert door Neutelings Riedijk.

Het gebouw met een bruto vloeroppervlakte van 14.500 m² bestaat uit drie delen; kantoren, leslokalen met individuele werkplekken (studielandschap) en een restaurant. In het hart van het gebouw zijn drie kegelvormige glazen ruimtes uitgespaard die van de bovenste tot de onderste verdieping hetgebouw doorsnijden.

De drie kegels bestaan samen uit circa 430 unieke glasplaten die in gewicht variëren van 300 tot 500 kilogram. Hierdoor treedt indirect zonlicht diep het gebouw binnen en kan de gebruiker vanuit alle posities in het gebouw "buiten" ervaren. De kegels verbinden de publieke ruimtes met de bovenliggende onderwijsverdiepingen en zijn zichtbaar vanuit het gehele gebouw. Dit zorgt voor een open en transparant geheel. Door de specifieke vormen en open ruimtes, gecombineerd met een rationele opzet van het gebouw, wordt een ingetogen maar rijke omgeving gecreëerd.

De nieuwbouw is in samenwerking met het Academisch Biomedisch Centrum van de Universiteit Utrecht en het Universitair Medisch Centrum Utrecht tot stand gekomen. Het gebouw aan de Heidelberglaan is vernoemd naar Abraham Albert Hijmans van den Bergh, een pionier op het gebeid van de biomedische wetenschappen.

Een aantal afbeeldingen van het A.A. Hijmans van den Bergh gebouw. Twee linker afbeeldingen door Christian Richters, rechter afbeeldingen door EEA.

Dax magazine voor masterstudenten Bouwkunde

DEN HAAG - Dax magazine, het nieuwe vakblad voor architecten en bouwkundigen over de materialisering en detaillering van architectuur, is verstuurd naar alle masterstudenten Bouwkunde van de Technische Universiteiten van Eindhoven en Delft. 2400 studenten ontvangen dax gratis dankzij sponsoring uit het bedrijfsleven.

Het vakblad dax heeft een bijzondere formule door de per editie wisselende gasthoofdredacteuren: een architect of architectenbureau bepaalt in belangrijke mate de invulling van het blad. Hierdoor wordt het blad letterlijk op de werkvloer gemaakt: door collega's, voor collega's. Voor de vierde editie was architect Paul de Ruiter gasthoofdredacteur. Zijn thema "maximaal aluminium" kijkt over de grenzen van de architectuur heen. Zoals inmiddels gebruikelijk worden drie projecten in detail besproken. Met veel actualiteiten, waaronder bijna tien pagina's productnoviteiten.

De studentenoplage van dax magazine wordt gesponsord door het bedrijfsleven. In september was Ytong (onderdeel van de Xella Groep) sponsor van de oplage. De producten van deze fabrikant speelden een hoofdrol in de reportage over de villa Dasrath, ontworpen door de gasthoofdredactie Sputnik uit Rotterdam. De hoofdsponsor van de studentenoplage van dax nr. 4, met het thema "maximaal aluminium", is Alcoa Architectuursystemen uit Harderwijk.

Kort Nieuws 14-11-2005

De AM NAi Prijs is genomineerd voor de vakprijs van de sponsorbranche, de Sponsor-ring. De AM NAi Prijs voor het beste gebouw van een jonge architect, wil de aandacht vestigen op de kwaliteit en positie van jonge architecten. Bij de AM NAi Prijs van 2004 bracht de AVRO de TV-serie "Jonge Architecten" uit. Daardoor kon een breed publiek kennisnemen van de vernieuwende en experimentele geest die zo karakteristiek is voor de Nederlandse architectuur. Donderdag 17 november wordt bekend gemaakt wie de winnaar van de Sponsor-ring is.

Woensdag 23 november zal het boek Situation van KCAP Architects & Planners worden gepresenteerd. Dit boek van 352 pagina's zal een uitgebreid overzicht en analyse van de belangrijkste projecten van KCAP presenteren.

Bij 010 Publishers is "Atelier Kempe Thill. New prototypes for a global society" verschenen. In dit boek staan beschrijvingen en afbeeldingen van Kempe Thill's projecten. Het boek is gepubliceerd naar aanleiding van de door Oliver Thill gewonnen Rotterdam-Maaskant Prijs 2005.

Rondleidingen langs maquettes in Rotterdams Raadhuis

AMSTERDAM - De maquettes van de Rotterdamse Raadhuisprijsvraag zijn te bezichtigen op 22 en 23 november op de zolder van het raadhuis. Al sinds 1920 staan ze op de zolder van het Raadhuis in Rotterdam. Ze zijn te groot om via de trap naar beneden gebracht te worden en niemand weet hoe ze er gekomen zijn. Het betreft hier de gipsen maquettes die gemaakt zijn voor de Rotterdamse Raadhuisprijsvraag (1913), de prijsvraag die werd uitgeschreven voor het ontwerp van het nog steeds dienstdoende raadhuis van Rotterdam naar ontwerp van de architect Henri Evers. In januari 2006 vindt de overdracht van de maquettes plaats van de Gemeente Rotterdam aan het Nederlands Architectuurinstituut (NAi). De modellen zullen worden overgebracht naar het recentelijk geopende NAi Open Maquettedepot in een van de Schiehallen van de Van Nelle Ontwerpfabriek. Na een deskundige restauratie krijgen zij daar een definitief nieuw onderkomen. Op 22 en 23 november 2005 vinden er rondleidingen plaats op de zolder van het Rotterdamse Raadhuis. Op 21 januari 2006 tijdens een publieksdag kunnen de maquettes in het NAi Open Maquettedepot bezichtigd worden.

De acquisitie van de Rotterdamse Raadhuismaquettes door het NAi is uiterst fascinerend door de historie van de objecten zelf. De maquettes bevinden zich sinds 1920 op de zolder van het Rotterdamse raadhuis en hebben hier, net als het raadhuis zelf, het bombardement op Rotterdam ternauwernood overleefd. De maquettes zijn de getuigenissen van een vooroorlogs verleden en van de historiserende architectuur ten tijde van het interbellum. Het Rotterdamse raadhuis aan de Coolsingel is één van de meest karakteristieke voorbeelden van representatieve, op de Franse Beaux-Arts gebaseerde bouwkunst in Nederland. Van dit gebouw zijn ruim twintig maquettes bewaard gebleven, vier van de prijsvraag die er aan voorafging en een reeks detailmaquettes. De raadhuismaquettes vormen een de verzameling in Nederland vanwege hun ouderdom en materiaal, de gevarieerde samenstelling en het monumentale formaat in combinatie met een gedetailleerde uitvoering. Tevens weerleggen zij de eenzijdige reputatie van Rotterdam als stad van modernistische architectuur.

De maquettes verkeren in een uiterst kwetsbare en vervallen staat. Hierdoor vormen transport, conservering en restauratie een tijdrovende en kostbare onderneming. Voorafgaand aan het transport worden de maquettes schoongemaakt, gefotografeerd en verpakt, waarna ze van hun hoge sokkels worden gelicht en worden vervoerd naar het Open Maquettedepot. De overdracht is zeer urgent, aangezien de conditie van de maquettes op de zolder steeds verder achteruit gaat.

Normaal gesproken is de zolder van het Rotterdamse Raadhuis niet opengesteld voor publiek. Op 22 en 23 november biedt het NAi de mogelijkheid de maquettes voor de laatste keer in de huidige staat te bekijken op hun oorspronkelijke locatie. Er worden rondleidingen gegeven om 14.30, 15.30 en 16.30 uur. Op 21 januari kunnen de maquettes in hun nieuwe onderkomen bekeken worden. Na een korte lezing wordt ook hier een rondleiding gegeven, dit is om 10.00, 11.00, 13.00 en 14.00 uur. Inschrijven kan via de website van het NAi. De kosten zijn € 5,00 per persoon per rondleiding. In de loop van 2006 worden de maquettes gerestaureerd in het NAi Open Maquettedepot. Het NAi zal op gezette tijden live-restauraties organiseren zodat het publiek hiervan kennis kan nemen.

Kort Nieuws 10-11-2005

Baunetz meldt dat vandaag is begonnen met de bouw van het Center for the Performing Arts te Dallas, VS. Tot het nieuwe cultuurcomplex behoren vijf gebouwen, waaronder de opera, een ontwerp van Norman Foster. Het Office for Metropolitan Architecture ontwerpt het Charles and Dee Wyly Theatre. Het project is begroot op 234 miljoen en zal naar verwachting in 2009 zijn voltooid.

Het door Moshe Safdie ontworpen Yitzhak Rabin Center in Tel Aviv is voltooid. Het Delftse bedrijf Octatube heeft de dubbelgekromde kunststof schaaldaken van dit centrum ontwikkeld.

Snelder Architecten gaat in 2006 naar de voormalige "Nienke van Hichtumschool" te Hilversum verhuizen. Het gebouw is een ontwerp van Willem Marinus Dudok uit 1929.

De door SeARCH ontworpen boerderij de Wolzak bij Zutphen is de winnaar van vakprijs van de Architectuur Prijs Achterhoek 2005. De publieksprijs is gewonnen door Maas Architecten voor een villa te Winterswijk. Aan het winnen van de vakprijs is een ontwerpopdracht verbonden voor het ontwerpen van 300 woningen op het voormalige Grolsch-terrein te Groenlo.

Nieuwe architectuurprijs BNA Gebouw van het Jaar

AMSTERDAM - De Bond van Nederlandse Architecten (BNA) presenteert een nieuwe architectuurprijs, BNA Gebouw van het Jaar. Dit wordt de jaarlijkse verkiezing van het beste werk van BNA-architecten dat in het voorgaande kalenderjaar is opgeleverd. Er zijn regionale voorrondes met in iedere regio een winnaar en een aantal nominaties. BNA Gebouw van het Jaar zal elk jaar een breed overzicht bieden van de architectonische kwaliteit van gerealiseerde bouwprojecten in Nederland, dat bovendien voor iedereen toegankelijk is via internet.

Er zijn jaarlijks zes prijzen te winnen: vijf regionale en één landelijke. Per regio worden één winnaar en een aantal nominaties gekozen, waaruit vervolgens de landelijke winnaar wordt gekozen. De prijswinnaars ontvangen een oorkonde en een gevelbord en worden samen met de genomineerden en het juryrapport gepubliceerd in het BNA-jaarboek Architecten 2006-2007. Met de oorkonde kan de architect zijn onderscheiding zichtbaar maken op zijn bureau. De plaquettes zorgen voor een blijvende publieke herinnering aan de onderscheiding van de architect aan de gevel van het project, waarvan na verloop van tijd een collectie door heel Nederland ontstaat.

Deelname staat open voor architecten die lid zijn van de BNA. Deelnemers mogen één project per BNA-regio inzenden dat is opgeleverd tussen 1 januari en 31 december 2005. De locatie van het bouwwerk bepaalt de indeling naar regio, niet de vestigingsplaats van de deelnemer of van zijn/haar bureau. De inzendingen worden beoordeeld op algemene architectonische criteria, zoals interpretatie van de opgave, conceptuele kracht, consistente uitwerking van de gekozen uitgangspunten, stedenbouwkundige/landschappelijke inpassing en materialisatie. Meer informatie over deelnamevoorwaarden en criteria zal in november op de website van de BNA te vinden zijn.

Er zal per regio een jury worden samengesteld. Daarnaast komt er een een landelijke jury. Iedere jury bestaat uit vijf personen en een niet-stemhebbende secretaris voor het bewaken van de beoordelingsprocedure en het schrijven van het juryrapport. De regionale jurys benoemen ieder een winnaar en nomineren een aantal projecten die ook meedingen naar de landelijke prijs. De regionale prijsuitreikingen vinden plaats in februari en maart 2006 plaats, de landelijke winnaar wordt medio april 2006 bekendgemaakt. Deelnemers kunnen de projecten op de website www.bnagebouwvanhetjaar.nl plaatsen tussen 1 december 2005 en 15 januari 2006.

Kort Nieuws 09-11-2005

Het boek At Work van Neutelings Riedijk Architecten is nu ook in een handzaam paperback formaat verschenen. Deze low-budget editie is alleen in het Engels verkrijgbaar. Het boek telt 400 pagina's, meet 200 x 170 mm, ISBN 90 6450 584 5.

De Tentoonstelling "Nu Binnen - Herontwerp van de Nederlandse huiskamer" in het Nederlands Architectuur Instituut wordt verlengd tot en met 8 januari 2006. Het NAi heeft daarom besloten om de tentoonstelling met een maand te verlengen om bezoekers ook in de Kerstvakantie nog de gelegenheid te geven om te komen kijken.

In Leidsche Rijn is autoshowroom Hessing voltooid. De showroom maakt deel uit van een geluidswal langs de A2. Het ontwerp is van ONL (Kas Oosterhuis).

Recensie: Dudok. Een bouwmeeester in beeld

DEN HAAG - Recentelijk is het boek "Dudok. Een bouwmeeester in beeld" verschenen. Het is geschreven door Sophie van Ginneken en Willemijn van Helbergen. Na een inleiding wordt kort het leven en de loopbaan van Dudok beschreven. Daarna wordt een uitgebreide selectie van zijn werk behandeld. Er is hierbij gekozen voor een 3-delige opzet waarbij achtereenvolgens het werk van Dudok in Hilversum, buiten Hilversum en buiten Nederland wordt gesproken.

Over Dudok zijn al meerdere boeken verschenen. "Dudok. Een bouwmeeester in beeld" is een goed leesbaar en beknopt boek. Het boek beperkt zich tot de nog bestaande gebouwen van Dudok. De recente kleurenfoto's van Michel Claus geven een goed beeld van de huidige staat van de gebouwen. Wat opvalt is dat er alleen recente foto's zijn opgenomen, nergens tekeningen en schetsen van de gebouwen. Gevolg is dat een gebouw als de in de tweede wereldoorlog verwoeste Bijenkorf te Rotterdam niet wordt behandeld. "Dudok. Een bouwmeeester in beeld" is een handige gids en introductie van het werk van Dudok.

Informatie: Gebonden met stofomslag 30 x 24 cm, 128 blz. geheel in kleur, ISBN 90 5947 120, prijs € 14,99, Uitgeverij Atrium.

Omslag boek. Afbeelding Uitgeverij Atrium.

Kort Nieuws 04-11-2005

MVRDV heeft een nieuwe website. Nieuw is dat het bureau naast informatie over het bureau en projecten ook nieuws presenteert.

Op 14 oktober 2005 jongstleden is de Nederlandse Designprijs 2005 toegekend aan de nieuwe 140 meter lange voetgangerstunnel bij metrostation Wilhelminaplein te Rotterdam. De tunnel is een ontwerp van Zwarts & Jansma Architecten. Voetgangers kunnen zo via een tapis roulant van het metrostation naar de Wilhelminapier komen.

SeARCH heeft woensdag 26 oktober het in samenwerking met AR-TE het ontwerp gepresenteerd voor de Kop van Kessel-Lo, onderdeel van de herinrichting van de stationsomgeving van Leuven. Het 70 duizend m² tellende project bestaat uit kantoren, woningen, commerciële ruimten, een bioscoop met 9 zalen, 2 hotels, een fietsenstalling en een parkeergarage voor 900 auto's. Begin 2007 is de start van de bouw van het 125 miljoen euro kostende project gepland.

Het Centrum Ondergronds Bouwen organiseert de tiende COB-dag in de Haagse tramtunnel. Er zijn onder andere films, presentaties en interviews. Aanwezig zijn de verschillende partijen die bij de bouw betrokken waren waaronder Rob Hilz van LAB-DA Architecten. Zie voor meer informatie en reserveren de onderste website.

Lezingen Onix in Amsterdam en Rotterdam

DEN HAAG - Op 8 november geven Alex van de Beld en Haiko Meijer van Onix een lezing in de Brakke Grond in Amsterdam. Op 17 november geeft Alex van de Beld een lezing in het Nederlands Architectuur Instituut te Rotterdam.

In de door ARCAM georganiseerde reeks architectuurlezingen in de Brakke Grond treden beide oprichters van Onix op. Het Groningse bureau bestaat sinds 1994. Onix realiseerde onder meer de multifunctionele schuur in Drenthe (1999), een herstructureringsproject in Vinkhuizen, Groningen (2003), een ecologische boerderij te Haren (2004) en een gemaal in de Onnerpolder (2004).

Te Rotterdam gaat Alex van de Beld aan de hand van een opmerkelijk project in op de verhouding tussen het belang van media-aandacht en de waarde van de ervaring van de gebruiker voor de betekenis van een gebouw. In zes maanden tijd hebben vijftig personen uit diverse disciplines een etmaal doorgebracht in een appartement in een recent opgeleverd woongebouw van Onix en hun ervaringen genoteerd. Het gebouw staat in de wijk Stadshagen in Zwolle, een nieuwe stadsuitleg ten noordwesten van de stad.

Naar aanleiding van dit project is bij NAi Publishers het boek: "Onix, Wachten op betekenis - Voor een authentieke architectuurervaring" (ISBN 9056624652, prijs € 34,50) verschenen, waarin een aantal nieuwe posities voor de architectuur worden onderzocht.

Zie voor gedetailleerde informatie de websites hieronder.

Denktank AMO doet met Hermitage studie naar 21ste eeuws museum

DEN HAAG - Het Hermitage Museum uit Sint Petersburg en de denktank AMO (Rem Koolhaas) gaan samen een studie doen naar de toekomst van het 21ste eeuwse museum. Deze samenwerking is er om de Hermitage te ontwikkelen als nieuw prototype voor het toekomstige museum.

Ter gelegenheid van het staatsbezoek van Vladimir Poetin aan Nederlad, tekenden Mikhail Piotrovsky, directeur van de Hermitage en Rem Koolhaas, partner van AMO/OMA een overeenkomst. Het project zal naar verwachting starten begin 2006. Beide partijen zijn van plan het project te realiseren met publieke en private bronnen.

De enorme collectie van de Hermitage samen met het grote aantal ruimten heeft een schaal, complexiteit en organisatie bereikt dat het stedenbouwkunde benadert. Dit is de reden dat de Hermitage en AMO als onderdeel van de studie een Master Plan zullen ontwikkelen. Recentelijk breidde het Hermitage Museum uit met vestigingen buiten Rusland, waaronder Amsterdam en Londen.