Nieuws archief - November 2007

Architectenbureaus richten Revit Gebruikersgroep op
SpaceFighter en SkyCarCity van MVRDV
Gouden Piramide 2007 voor herbouw van Roombeek Enschede
Start bouw SSE van OMA in Shenzhen (China)
Leegstand en tekort aan kantoorruimte
Opinie: Bouwwereld afwachtend in klimaatdebat
Kort Nieuws 18-11-2007
Micha de Haas architecten wint Ymere NAi prijsvraag voor Amsterdamse Bijlmer
KCAP wint prijsvraag in Frankrijk
Nationaal Archief organiseert speciale Cuypersrondleidingen
Kort Nieuws 13-11-2007
Uitreiking BNA Kubus 2007 aan OMA in de Kunsthal
Seminar "Modern architecture in traditional landscape"
Euregionale Architectuur Prijs voor beste afstudeerproject
Kort Nieuws 8-11-2007
Ondergronds Drents Museum door Erick van Egeraat
Renovatie Dapperbuurt Amsterdam
Historische spoorbrug omgebouwd tot café-restaurant
Ontwerpprijsvraag "De voordeur als stijlicoon"
Bouwen voor het bestuur in Twente
Kort Nieuws 1-11-2007

Architectenbureaus richten Revit Gebruikersgroep op

DEN HAAG - Een aantal grote Nederlandse architectenbureaus waaronder atelier PRO, Jo Coenen, IAA architecten en KOW heeft een Revit gebruikersgroep opgericht. Revit is een softwarepakket van de fabrikant van AutoCAD, Autodesk. Het programma gaat uit van een 3D gebouw informatiemodel, waaruit bijvoorbeeld hoeveelheden kunnen worden gehaald.

De onafhankelijke Revit Gebruikersgroep richt zich op de architectuur, constructie en installatie. Doelstellingen zijn onder andere het gebruik van Revit in de bouw en in het onderwijs stimuleren en ondersteunen. Het wil alle partijen in het bouwproces betrekken bij ontwerpen, bouwen en beheren van gebouwen met behulp van gebouwmodellen.

SpaceFighter en SkyCarCity van MVRDV

DEN HAAG - Dit najaar zijn SpaceFighter: The Evolutionary City (Game) en SkyCarCity - a pre-emptive history van MVRDV verschenen bij uitgeverij ACTAR uit Barcelona.

"Space Fighter: the Evolutionary City", presenteert het onderzoek van de Action Space! Studio naar de evolutionaire stad. Dit is een project dat niet alleen is bedoeld voor stedenbouwkundigen, maar ook voor bijvoorbeeld mensen die zich bezig houden met projectmanagement. Het onderzoek strekte zich uit van biologie tot sociologie en economie. SpaceFighter is gerealiseerd in samenwerking met de Delft School of Design (DSD), het Berlage Institute Rotterdam, cThrough Eindhoven en MIT, Department of Architecture Cambridge (VS).

SkyCar City is een compilatie van het ontwerpwerk dat is geproduceerd tijdens de Marcus Prize Studio die is gehouden op de University of Wisconsin-Milwaukee School of Architecture & Urban Planning. Deze studio was onderdeel van de tweejaarlijkse architectuurprijs, de Marcus Prize. MVRDV kreeg als eerste deze prijs die ingesteld is door de Marcus Corporation Foundation. Het resulataat van deze Studio is een stad met 5 miljoen bewoners tot 800 meter hoogte, ontsloten door "auto's" die door de lucht voortbewegen.

Gouden Piramide 2007 voor herbouw van Roombeek Enschede

DEN HAAG - De minister van ruimte en milieu, Jacqueline Cramer, heeft gisteren in het Nederlands Architectuurinstituut de Rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap, De Gouden Piramide, toegekend aan de gemeente Enschede. Wethouder Bleker nam namens de gemeente de trofee in ontvangst. De Rijksprijs bestaat uit een geldbedrag van 50.000 euro.

De inzending bestond uit de wederopbouw en herstructurering van Roombeek, de wijk die op 13 mei 2000 door de vuurwerkramp werd getroffen. Kenmerkend aspect van de herbouw is de balans die werd gevonden tussen het sparen van de getroffen gebouwen en sloop, tussen het herstel van de karakteristiek van de wijk en vernieuwing, en tussen een ruimhartige bewonersparticipatie en een gestuurde aanpak.

De jury roemt het daadkrachtige projectbureau in de wijk en de veelheid aan ideeën die tot ontwikkeling zijn gebracht zoals de centrale plaats voor de openbare ruimte, de verschillende vormen van particuliere opdrachtgeverschap en de "inweving" van nieuwe culturele voorzieningen. De slotconclusie van de jury is dat de geweldige prestatie van de opdrachtgevende en uitvoerende organisatie in Enschede, en de durf en ideeënrijkdom die aan de dag werden gelegd het verdienen te worden bekroond met de rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap.

De jury bestond uit voorzitter Mels Crouwel (rijksbouwmeester), Berdie Olthof (landschapsarchitect), Salomé Bentinck (directeur huisvestingsontwikkeling UvA), Peter Kuenzli (Gideon Consult), Ronald Rietveld (landschapsarchitect), Marga Waanders (wethouder Ruimtelijke Ordening Leeuwarden), Susanne Heering (programmamaker tv-zender AT5) en Harry Harsema (tijdschrift de Blauwe Kamer).

De Rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap bestaat uit een bedrag van 50.000 euro, een speciaal vervaardigde trofee en een catalogus waarin de beste inzendingen van de prijsronde uitvoerig worden gedocumenteerd en beschreven. Deze publicatie is uitgegeven door Uitgeverij 010 te Rotterdam onder de titel "De compositie van Nederland" (ISBN 978 90 6450 634 5).

De wijk Roombeek in Enschede.

Start bouw SSE van OMA in Shenzhen (China)

DEN HAAG - Deze week is de eerste paal geslagen van de door Office for Metropolitan Architecture (OMA) ontworpen aandelenbeurs van Shenzhen (China). De beurs is het Chinese equivalent van de Nasdaq. Het belangrijkste kenmerk van het ontwerp van OMA is een opgetilde plint met daarin de beursvloer. Deze plint omhult de voet van het 250 meter hoge gebouw.

Het nieuwe beursgebouw zal de beursvloer en de kantoren van de Shenzhen Stock Exchange (SSE) huisvesten, een aandelenbeurs gespecialiseerd in de technologie sector. Het gebouw zal niet alleen een belangrijk financieel centrum zijn maar ook een publieke functie binnen Shenzhen vervullen. Er komt een conferentiecentrum en een openbaar plein rond het gebouw dat voor evenementen gebruikt gaat worden. Het oppervlak van het gebouw is 200.000 m². De opgetilde basis van het gebouw maakt het mogelijk dat de beursvloer een platform wordt en de gevel een medium voor projecties van de economische activiteit van de bijna geheel virtuele markt. De begane grond blijft zo vrij voor een openbaar plein voor publieke evenementen.

Het project wordt geleidt door OMA oprichter en partner Rem Koolhaas en associate Kunle Adeyemi. OMA is in Shenzhen met de begeleiding van de bouw begonnen. De oplevering van de SSE is gepland in 2010. OMA partner Victor van der Chijs zegt hierover: "Zowel wij als het bestuur van de Shenzhen Stock Exchange zijn trots op de snelle vooruitgang van dit project. Minder dan een jaar geleden won OMA met dit ontwerp de competitie en nu hebben wij een fors team ter plaatse dat aan de realisatie van het gebouw werkt." OMA werkt voor dit project samen met ARUP.

De nieuwe aandelenbeurs ligt in het nieuwe financiële centrum van Shenzhen naast het bestuurscentrum en het culturele district. De op een steenworp afstand van Hong Kong gelegen stad werd groot als eerste Special Economic Zone van China en is tot een metropool van 9 miljoen inwoners uitgegroeid. Shenzhen is na Shanghai de tweede haven van China.

Vlnr. Impressies van de Shenzhen Stock Exchange en een foto van de ceremonie bij de start van de bouw met uiterst links architect Rem Koolhaas. Impressies en foto door OMA.

Leegstand en tekort aan kantoorruimte

DEN HAAG - In "NIEUW Commercieel Vastgoed 2007" stellen de Vereniging van Nederlandse Projectontwikkeling Maatschappijen (NEPROM) en PropertyNL dat er een groot tekort is aan hoogwaardige nieuwbouwkantoren. Tegelijk blijft de structurele leegstand van oude kantoren toenemen. "NIEUW Commercieel Vastgoed" is op 20 november gepresenteerd.

In de kantorenmarkt is dit jaar de productie opnieuw fors toegenomen. Hoewel de opleveringen nog achter blijven als gevolg van de magere jaren in 2002 en 2003, is het aantal in aanbouw zijnde vierkante meters aanzienlijk toegenomen. Begin 2007 was circa 1,4 miljoen vierkante meter kantoorruimte in aanbouw. Begin 2006 was dit nog 0,9 miljoen vierkante meter. Het aantal verleende bouwvergunningen is als gevolg van de groeiende economie bijna verdubbeld (van 357.000 m² op 1-1-2006 naar 687.000 m² op 1-1-2007). Hierdoor komt het aantal verleende vergunningen weer op het niveau van het midden van de jaren negentig te liggen.

Cijfers van makelaar DTZ en NEPROM laten zien dat er zeer weinig leegstand is in de nieuwbouw. Daarentegen blijft de structurele leegstand van oude kantoren toenemen. Het aantal kantoren dat langer dan drie jaar leegstaat omvat onderhand alleen in de vier grote steden al bijna 900.000 m². NEPROM meldt dat langzaam het aantal renovatieprojecten toeneemt.

De nieuwbouw concentreert zich nog altijd vooral in de Randstad, en dan vooral in Amsterdam en Schiphol. De Noordvleugel scoort erg hoog qua nieuwbouwplannen. Het afgelopen jaar is het aantal vierkante meters dat in de regio Amsterdam in aanbouw is genomen bijna verdriedubbeld van 112.000 m² begin 2006 tot 317.000 m² begin 2007. De regio Rotterdam concurreert qua productie als enige met Amsterdam. Hier is het aandeel in aanbouw verdubbeld naar 347.000 m². Er is in Rotterdam dus meer kantoorruimte in aanbouw dan in Amsterdam, maar de stijging is een stuk minder hard. In Rotterdam gaat het om enkele grote kantoorgebouwen die voor deze grote toename zorgen. De regio's Utrecht en Den Haag laten een gelijkblijvende of licht stijgende productie zien en schommelen allebei zo rond de 150.000 m² in aanbouw.

De statistieken: Vlnr. Marktsituatie nieuwbouw en bestaande kantoorruimte, getallen in aanbouw zijnde en geplande kantoorontwikkelingen (in m²), ontwikkeling kantoorruimte in gebruik over 2002-2007 (verhuurbaar vloeroppervlak x 1000 m²) en de structurele leegstand over 1993-2007 in % van de voorrraad (verhuurbaar vloeroppervlak x 1000 m²).

Opinie: Bouwwereld afwachtend in klimaatdebat

LISSE - De bouwsector kan een grote invloed hebben op de CO2 uitstoot. Architecten, ontwikkelaars en consumenten tonen weinig initiatief om energie te besparen. Pieter Weijnen van FARO architecten pleit daarom in een ingezonden brief om meer te investeren in energiezuinige woningen.

Er waait een briesje door Nederland. Het besef dat de verandering van het klimaat een feit is, begint dankzij de inzet van mensen als Al Gore eindelijk door te dringen. In grote tegenstelling tot de vorige kabinetten durft dit kabinet met minister Cramer eindelijk een voorzichtige vuist te maken om tot een grote CO2 reductie te komen. Ik ben van mening dat ook de bouw grote invloed kan hebben op de jaarlijks CO2 uitstoot in Nederland. En dat is op zich niets nieuws...

Als het op daden aan komt blijft het echter oorverdovend stil uit die hoek. De door de overheid gestelde norm is automatisch het maximum. Op een aantal uitzonderingen na, zoals Bear architecten of Panagro ontwikkelaars, is er nauwelijks eigen initiatief. De architect ontwerpt geen energiezuinige woning als hij daar geen opdracht voor krijgt. De ontwikkelaar geeft geen opdracht voor een energiezuinige woning omdat daar geen draagvlak voor zou bestaan bij consument. Die consument koopt geen energiezuinige woning omdat hij zich onvoldoende bewust is van de noodzaak en er nauwelijks aanbod is. Zo wacht iedereen op iedereen. En vreemd genoeg ziet iedereen er wel de noodzaak van in.

Maar er is nog een andere reden om wel in beweging te komen. In Nederland groeit langzaam het besef dat onder andere door het gebrek aan grondstoffen de energielasten over 20 jaar meer dan de helft van onze woonlasten zullen uitmaken. Voor de van subsidie afhankelijke huurders is dat punt binnen 10 jaar al bereikt. Juist deze kwetsbare groep woont in de slechtste woningen. Er moet nu echt iets substantieels gebeuren. Wat kunnen wij, wat kan onze beroepgroep, daaraan bijdragen? Wij hebben in ieder geval de morele verplichting hier een standpunt over in te nemen.

We zullen het probleem niet direct oplossen, maar kunnen beginnen bij het laaghangende fruit.

Hoewel de overheid de energienorm binnen de bouw heeft aangescherpt, kan de bouw nog veel beter en energiezuiniger ontwerpen en bouwen. De techniek is al lang beschikbaar en betrouwbaar. Wij kunnen zelf een norm stellen. Het is een kwestie van keuzes durven maken. Alle nieuwbouwwoningen die nu met een wettelijke EPC (zuinigheids) norm van 0,8 worden gebouwd zullen na oplevering binnen 5 tot 10 jaar verouderd zijn. In ieder geval zijn ze zeker niet toegerust op de situatie in de nabije toekomst. Terwijl de techniek nu al in huis is! In 1960 werden nog woningen gebouwd met kolenhokken. Dat lijkt nu onvoorstelbaar. Een woning die nét voldoende is geïsoleerd, is later slechts met hoge kosten op te waarderen (renoveren).

Met globaal 10% extra investering is een zeer comfortabele woning, bv. een Passiefhuis te bouwen wat tot 80% minder energie gebruikt dan de huidige nieuwbouwwoningen! De vraag is of de gepaard gaande kostenverhoging bij nog energiezuiniger bouwen op korte termijn door de markt op waarde zal worden ingeschat. Met andere woorden: wanneer wordt "inconvenient, convenient"? De koper op de woningmarkt die nu nog nauwelijks geïnteresseerd is in energiezuinig wonen, zal gaan inzien dat nú extra investeren zich binnen enkele jaren terug verdient. Sterker, soms is de directe besparing groter dan de extra rente die betaald moet worden.

De burger zal vanzelf geconfronteerd worden met de nieuwe werkelijkheid. We moeten af van het korte termijn denken: de koper die niet verder kijkt dan wat hij nú denkt te kunnen betalen. De ontwikkelaar en de makelaar van hun risicomijdende houding en hun korte termijn doelen. De architect die lijdzaam afwacht wat zijn opdracht in zal houden.

De consument moet bewust raken van de snel stijgende energielasten; de architect zal een visie moeten ontwikkelen over energie-efficiënt bouwen en het gebruik van duurzame energie. De makelaar en ontwikkelaar zullen het product "energiezuinig bouwen" moeten gaan vermarkten. Zij die wél anticiperen zullen een marktpositie krijgen. Het nieuw in te voeren energie label is een stap in de goede richting, alleen is het A label hooguit een EPC van 0.8. Er zou dus ook een categorie moeten zijn voor duurzamere huizen.

Maar voor de overheid ligt er ook een belangrijke rol. Nu is het vaak zo dat lokale overheden met alle goede bedoelingen ontwikkelaars plafonds opleggen in verkoopprijzen, die extra investeringen in energiezuinig bouwen onmogelijk maken. Terwijl juist die extra investering de woonlasten van de beoogde doelgroep omlaag haalt. Mooie alternatieven als restwarmte van centrales en geothermie worden onterecht gekoppeld aan de gasprijs (niet meer en niet minder). Doordat de vorige kabinetten subsidies hebben geschrapt is er de laatste jaren nauwelijks geïnvesteerd in verdere ontwikkeling van o.a. zonnecellen en windenergie. In tegenstelling tot wat men hier graag denkt staat Nederland daardoor ver achter onze buurlanden als het op normering en vooral subsidiëring van duurzame energie aankomt. Niet voor niets staan Duitse daken vol met zonnecellen- en collecteren en zien wij hier vrijwel niets. Er wordt nu gesteld dat pas rond 2020 een EPC van 0,4 - 0,6 zou moeten gelden. Dat betekent dat we de komende jaren willens en wetens woningen produceren die kort na oplevering niet meer voldoen. De overheid zou de komende jaren alle projecten waar met duurzame energie wordt geëxperimenteerd en gebouwd wordt stevig moeten subsidiëren. Alleen dan zullen we de snelheid en de techniek ontwikkelen om alle nieuwe en vooral renovatieprojecten energiezuinig te kunnen uitvoeren. Het vergt moed om hierin een keuze te maken. Niet kiezen is ook een keuze ...

Pieter Weijnen, architect.

Kort Nieuws 18-11-2007

In januari 2008 zal de eerste paal voor het Scheringa Museum te Opmeer worden geslagen. Herman Zeinstra van DOK architecten ontwierp een 10.000 m² tellend museum voor Magisch Realisme. Naar verwachting gaat het nieuwe museum begin 2011 open voor publiek.

Bij een internationale competitie voor een nieuwe winkelpromenade in het historische centrum van Leipzig kreeg Benthem Crouwel de derde prijs. Het gaat om een ontwerp bestaande uit 120.000 m² brutovloeroppervlakte met winkels, woningen, kantoren, een theater en een parkeergarage voor 900 voertuigen.

Micha de Haas architecten wint Ymere NAi prijsvraag voor Amsterdamse Bijlmer

DEN HAAG - Met het ontwerp "Mengen en Loslaten" heeft Micha de Haas architecten de Ymere NAi prijsvraag 2007 gewonnen. Het ontwerp Metrohalte Bijlmerpark van M3H architecten eindigde op de tweede plaats. Architect en cineast Jord den Hollander maakte dit vanmiddag namens de jury bekend tijdens de opening van de tentoonstelling 1:500 Ontwerp Heesterveld in het Nederlands Architectuurinstituut in Rotterdam.

In het winnende ontwerp van Micha de Haas architecten wordt een deel van de bestaande bebouwing vervangen door een groot woon/werk gebouw. Hij ontwierp een dicht volume boven een transparante open ruimte. Dit doet denken aan het door hem ontworpen Aluminiumcentrum in Houten (1999-2000). De jury roemde het concept, de sterke theoretische onderbouwing en de ruimte die het plan biedt zich in de loop der jaren eventueel verder te transformeren. Tweede prijswinnaar Metrohalte Bijlmerpark van M3H architecten maakte indruk vanwege het landschappelijke aspect. "Het deels terugbrengen van het polderlandschap is niet alleen een oplossing voor de behoefte aan waterberging, het geeft ook een sterke identiteit aan de wijk", aldus de jury. De overige genomineerde ontwerpen waren van Dittmar Architecten BNA, Inbo architecten, FARO architecten en Bureau Marco Henssen.

De prijsvraag, waarbij de wijk Heesterveld in de Bijlmermeer als uitgangspunt wordt genomen, is erop gericht een duurzame kwalitatieve leefomgeving te ontwerpen. Hierbij staat de relatie tussen privé, gemeenschappelijk en openbaar gebied centraal. Nadat in juni zes plannen uit bijna veertig inzendingen werden geselecteerd, hebben de genomineerden hun plan uitgewerkt. Op 28 september hebben zij hun plannen aan de onafhankelijke jury gepresenteerd. Deze jury bestond uit Jo Coenen, Manish Dixit, Machiel van Dorst, Jord den Hollander, Prem Radhakishun, Marlies Rohmer en Matthias Sauerbruch.

De tentoonstelling 1:500 Ontwerp Heesterveld is van 17 november 2007 tot en met 24 februari 2008 te zien in het Nederlands Architectuurinstituut in Rotterdam. Naast het presenteren van de zes ontwerpen geeft de tentoonstelling aan de hand van krantenartikelen, bouwtekeningen, foto's en film een introductie op de Bijlmermeer en Heesterveld. De genomineerde plannen zijn vanaf 26 november 2007 tot en met 11 januari 2008 ook te zien in het informatiecentrum van stadsdeelkantoor Zuidoost in Amsterdam. Bij de tentoonstelling verschijnt het boek "Blikveld", uitgegeven door NAi Publishers. Deze publicatie bevat een presentatie van de zes genomineerde plannen, een fotoserie van Niels Stomps over het huidige Heesterveld en het beschrijft aan de hand van essays de culturele context van de buurt.

Vlnr. Het winnende ontwerp Mengen & loslaten van Micha de Haas architecten, tweede prijswinnaar Metrohalte Bijlmerpark (M3H architecten) en de genomineerde inzending Bigi Blinxz van Bureau Inbo. Tot slot de wijk Heesterveld in de Bijlmermeer, Amsterdam Zuidoost (foto door Maarten Laupman).

KCAP wint prijsvraag in Frankrijk

DEN HAAG - In Boulogne Billancourt bij Parijs heeft KCAP Architects&Planners de prijsvraag voor het ontwerp van een kantoorgebouw gewonnen. De andere deelnemers aan deze competie waren Sauerbruch Hutton, Christian Devillers, Yves Lion en Flint.

Op de locatie, een kruising van 3 hoofdwegen die de entree vormen van het terrein van de voormalige Renault fabrieken won KCAP's ontwerp voor 10.500 m² aan kantoorruimte. Het nieuwe kantoorgebouw maakt deel uit van een grootschalige binnenstedelijke herwaardering van deze voormalige fabrieksterreinen binnen de stad Parijs. Het ontwerp werd unaniem gekozen vanwege zijn sculpturale karakter en expressiviteit. In het ontwerp is tevens rekening gehouden met duurzame oplossingen als warmtepompen en mogelijkheden voor passieve energieopslag. Het ontwerp van 8 verdiepingen bevat twee vides die de kantoorverdiepingen indirect voorzien van daglicht, de plint bevat veelal commerciële functies die op termijn de relatie tussen het gebouw zijn omgeving versterken.

Naar verwachting zal het ontwerp in 2010 worden opgeleverd. KCAP is in Frankrijk al in Toulouse en Lille werkzaam met projecten in zowel architectuur als stedenbouw.

Nationaal Archief organiseert speciale Cuypersrondleidingen

DEN HAAG - Het Nationaal Archief organiseert in november en december speciale rondleidingen over de 19e-eeuwse architect Pierre Cuypers. Cuypers is de architect van vele gebouwen en kerken in Nederland, waaronder het Rijksmuseum en het Centraal Station in Amsterdam. Op vier verschillende dinsdagavonden in november en december kunt u bij het Nationaal Archief een rondleiding volgen.

Tijdens de rondleiding ziet de bezoeker uit de historische tekeningencollectie van de Rijksgebouwendienst prachtige tekeningen van Pierre Cuypers. Daarnaast bevatten de archieven van de ministeries van Binnenlandse Zaken en van Handel, Nijverheid en Waterstaat vele geschreven documenten van en over Cuypers en zijn bouwwerkzaamheden. Ook worden documenten getoond uit het archief van Victor de Stuers, de 19e-eeuwse grondlegger van het Nederlandse erfgoedbeleid en goede vriend van Cuypers.

Reden voor de speciale Cuypersrondleidingen is de grootste overzichtstentoonstelling ooit over Pierre Cuypers, Cuypers. Architectuur met een missie, die op dit moment plaatsvindt in het NAi in Rotterdam en Maastricht en nog te zien is tot 3 februari 2008. Het NAi beheert het werkarchief van Cuypers en heeft hier rijkelijk uit geput voor de dubbeltentoonstelling waarin de jaren 1877 (Rotterdam) en 1897 (Maastricht) centraal staan. Het materiaal uit de collectie van het Nationaal Archief geeft een mooi aanvullend beeld van het leven en werk van deze beroemde architect.

De rondleidingen zijn in het Nationaal Archief te Den Haag op dinsdagavond 27 november, 4, 11 en 18 december van 19.00 - 20.00 uur. Kosten: 5,- per persoon. Op vertoon van entreekaartje van het NAi ontvangt u 50 procent korting. Het aantal beschikbare plaatsen is beperkt, aanmelden is daarom vereist. Aanmelden kan bij het Afsprakenbureau via 070-3315400 of afsprakenbureau@nationaalarchief.nl.

Kort Nieuws 13-11-2007

Mecanoo architecten heeft een ontwerp voor het N.E.C. stadion met Huis van de Topsport gemaakt. Het complex ligt als een glooiende heuvel in het Goffertpark te Nijmegen. De kuil uit 1939 wordt een heuvel met daarin het Huis van de Topsport. Het huidige voetbalstadion met 12.500 zitplaatsen krijgt een tweede ring met circa 7.500 extra zitplaatsen en business lounges. Het plan sluit aan bij het nieuwe treinstation De Goffert en het door Mecanoo ontworpen kenniscentrum FiftyTwoDegrees.

Claus en Kaan architecten, Hans van Heeswijk architecten, Architectuurstudio HH, Kraaijvanger Urbis en Rudy Uytenhaak Architectenbureau hebben een ontwerpvoorstel gemaakt voor het nieuwe gemeentehuis voor de gemeente Lansingerland. De beoordelingscommissie van de gemeente koos deze architecten uit de 35 inschrijvingen. Eind 2010 kan het gemeentehuis in de nieuwe wijk Wilderszijde te Bergschenhoek zijn gerealiseerd.

Snelder Compagnons heeft haar nieuwe website in gebruik genomen. Op de website kan men nieuws en projecten van dit Hilversumse architectenbureau vinden, dat is gezeteld in een school van Dudok.

Uitreiking BNA Kubus 2007 aan OMA in de Kunsthal

ROTTERDAM - Vanavond is door minister Cramer van Ruimte en Milieu de BNA Kubus 2007 uitgereikt aan het Office for Metropolitan Architecture (OMA) van Rem Koolhaas. OMA partners Ellen van Loon, Floris Alkemade en Victor van der Chijs namen de prijs in de Rotterdamse Kunsthal in ontvangst.

De jury roemt de enorme invloed van het werk van OMA op de architectuur in Nederland, en ver daarbuiten. Het bureau heeft met zijn werk en werkwijze ruimte gemaakt voor het vak. OMA is niet alleen in staat weergaloos mooie ruimten te creëren waarvoor op een liefdevolle manier wordt nagedacht over details op elk schaalniveau. De jury bestond uit Freerk Hoekstra, Koen van Velsen, Eerde Schippers, Rob Hootsmans, Arjen Oosterman en Han Michel.

Bernard Colenbrander, hoogleraar architectuurgeschiedenis en theorie Technische Universiteit Eindhoven, sprak de lofrede voor OMA uit. Hij werd ingeleid door BNA-voorzitter Jeroen van Schooten. Na het voorlezen van het juryrapport kwam minister Jaqueline Cramer aan het woord over het werk van OMA. De sprekers werden begeleid door een slideshow met werk van OMA. Tot slot sprak Floris Alkemade een dankwoord uit na de prijsuitreiking door Cramer.

Voor de bijeenkomst werd de korte, 8 minuten durende film "OMA, A day at the office" gemaakt. Hierin vertellen enkele werknemers van OMA over hun werk. Ook wordt het Rotterdamse kantoor in beeld gebracht. Uit de film blijkt de internationale oriëntatie van OMA. Van de medewerkers die worden geïnterviewd is alleen de medewerker van het secretariaat Nederlands. De korte film werd tijdens de uitreiking voor het eerst getoond.

De uitreiking werd bijgewoond door burgemeester Opstelten van Rotterdam, oud-Kubuswinnaars, (oud-) werknemers en gerenommeerde architecten.

Werk van OMA. Vlnr. het Nederlands Danstheater in Den Haag (foto Hans Werleman), Casa da Música te Porto (foto OMA), CCTV in Beijing (beeld OMA) en RAK Gateway (beeld OMA). Daaronder de uitreiking in de Kunsthal. Vlnr. De Kunsthal, Jeroen van Schooten met een foto van de Prada winkel in Los Angeles en de prijsuitreiking door Cramer (foto's Bart van Hoek).

Seminar "Modern architecture in traditional landscape"

DEN HAAG - Hedendaagse Noorse architectuur is het onderwerp van het seminar "Modern architecture in traditional landscape" op woensdag 28 november. Op initiatief van de Noorse ambassade, presenteren tijdens het seminar drie vooraanstaande Noorse architecten hun werk waarin de relatie tussen architectuur en landschap een belangrijke rol speelt. Drie Nederlandse ontwerpers zullen op deze Noorse sprekers reageren.

Einar Jarmund (Jarmund & Vigsnæs), Jan Olav Jensen (Jensen & Skodvin) en Morten Løvseth (Morten Løvseth arkitektkontor) behoren tot de meest prominente architecten van Noorwegen van dit moment. Løvseth is onder meer ontwerper van het Noors Oliemuseum in Stavanger. Een van de bekendste werken van Jarmund & Vigsnæs is het internationaal geprezen ontwerp van een onderzoekscentrum op Spitsbergen. Van Jensen & Skodvin wordt momenteel een complex van thermen en een hotel in het Oostenrijkse Bad Gleichenberg voltooid. De Nederlandse ontwerpers die als co-referent optreden zijn Jacques de Brouwer (Bedaux de Brouwer architecten), Michael van Gessel (Landscapes) en Alex van de Beld (Onix).

Voorafgaand geeft Ulf Grønvold, senior curator van het Noorse National Museum of Art, Architecture and Design een overzicht van de ontwikkeling van de Noorse architectuur en de verwevenheid met het landschap. Het seminar wordt geopend door de ambassadeur van Noorwegen, Eva Bugge. Moderator van de dag is Hans Ibelings (redacteur en uitgever van het tijdschrift A10 new European architecture). De voertaal is Engels.

Informatie: Het Seminar Modern architecture in traditional landscape vindt op woensdag 28 november 2007 plaats in het World Trade Center Rotterdam op de 23ste verdieping. Van 10:00 tot 15:00 uur. De toegang is gratis. Publieksaanmeldingen: tot 21 november via ife@mfa.no of 070 311 76 12 (Ms. Inger Fokkens).

Euregionale Architectuur Prijs voor beste afstudeerproject

DEN HAAG - Zaterdag 10 november 2007 wordt om 20.00 uur in Maastricht voor de zeventiende keer de Euregionale Architectuur Prijs uitgereikt voor het beste afstudeerproject van de architectuuropleidingen in de Euregio Maas-Rijn.

De Euregionale Architectuur Prijs wordt door een samenwerkingsverband tussen het Vitruvianum (NL), de Architektenkammer Nordrhein-Westfalen (D), de BNA Kring Zuid Limburg (NL), de Orde van Architecten Limburg (B) en de Ordre des Architectes Luxemburg (B) gedragen en biedt een ideaal forum voor de uitwisseling van architecturaal ideeëngoed en pedagogische principes. Belgische, Nederlandse en Duitse opleidingen uit de Euregio Maas-Rijn dingen mee naar de prijs. In totaal zijn er uit circa 500 afstudeerprojecten van het afgelopen collegejaar 30 projecten geselecteerd voor deelname. Een internationale jury van onafhankelijke deskundigen (Christian Kieckens, Adrien Verschuere, Sofie Fette, Matthias Koch en Vera Yanovshtchinsky) beoordeelt de inzendingen op 9 en 10 november.

De 30 deelnemende projecten uit de Euregio worden van 13 november tot en met 14 december 2007 tentoongesteld in het Infocentrum Belvédère te Maastricht. Belvédère is open van dinsdag tot en met zaterdag van 11 tot 16 uur. De toegang is gratis.

Kort Nieuws 8-11-2007

Op dinsdag 13 november organiseert Architectuurcentrum Nijmegen De Architectuur Documentaire Avond: Hendrik Wijdeveld - Ontwerp het onmogelijke. Tijdens deze avond zal Hank Onrust vertellen over Wijdeveld en over zijn persoonlijke relatie met Wijdeveld. Daarbij zal de documentaire die Onrust in 1975 over Wijdeveld maakte, Plan the Impossible, worden getoond. Locatie is het Lindenbergtheater, Ridderstraat 23 te Nijmegen. Aanvang: 20.00 uur. Toegang: 5 euro. Reserveren: 024-3273737.

Op zaterdag 10 november 2007 wordt de zevende Architectuurbiënnale in Sao Paulo geopend waar de tentoonstelling "Tangible Traces - Dutch Architecture and Design in the making", de inzending van het Nederlands Architectuurinstituut (NAi), haar primeur beleeft. Er wordt werk van architectenbureau Onix, ruimtelijk vormgever Frank Havermans, stoffenontwerpster Claudy Jongstra, modeontwerper Alexander van Slobbe en industrieel vormgeefster Hella Jongerius getoond.

Het symposium Architectuur 2.0 in De Doelen zal morgen live worden uitgezonden op internet. Tijdens "Architectuur 2.0 - The destiny of architecture" spreken architecten Wiel Arets, Ben van Berkel, Francine Houben, Rem Koolhaas, Winy Maas en Willem Jan Neutelings zich uit over de toekomst van de architectuur, de stad en de stedenbouw.

Ondergronds Drents Museum door Erick van Egeraat

DEN HAAG - Erick van Egeraat heeft de internationale competitie voor de nieuwe entree en uitbreiding van het Drents Museum in Assen gewonnen. De nieuwe vleugel van het museum omvat circa 2.000 m² en zal in 2011 haar deuren openen. De andere vier deelnemers aan de competitie waren de bureaus ONL [Oosterhuis_Lénárd], Holzer Kobler en Drexler Guinand Jauslin uit Zürich, het Berlijnse bureau J. Mayer H. en het New Yorkse bureau Winka Dubbeldam/Archi-tectonics.

Belangrijk kenmerk van Erick van Egeraat's ontwerp is de integratie van museum en stad. In een afgewogen spel van gebouw, landschap en water krijgt het museum met de nieuwe expositievleugel een hernieuwde identiteit. Zowel het landschappelijke karakter als het cultuurhistorische beeld van de Assense binnenstad worden met dit ontwerp in belangrijke mate versterkt.

De uitbreiding ligt bijna geheel ondergronds. De verspringende, beplante dakvlakken van de nieuwe expositievleugel verbinden de bestaande tuinen en parken in de stad. Erick van Egeraat maakt zo een voor ieder toegankelijk parklandschap. Dakopeningen laten indirect daglicht toetreden tot de onderliggende expositieruimtes. Deze aaneengeschakelde ruimtes verbinden de nieuwe hoofdingang van het museum, het bestaande museumcomplex en het Assense stadslandschap.

Het bestaande koetshuis wordt de nieuwe hoofdentree van het Drents museum. Een meter boven maaiveld opgetild krijgt het koetshuis een transparante glazen sokkel. Hiermee zal op een elegante wijze de functie van het gebouw als hoofdentree herkenbaar worden, terwijl deze de stedelijke structuur en historische gevel van het gebouw onaangetast laat. De glazen plint laat overdag het daglicht in de kern van het gebouw doordringen. 's Avonds transformeert het licht van het Koetshuis het Drents Museum in een baken voor de stad Assen en haar inwoners.

Zes beelden van het ontwerp door (EEA) Erick van Egeraat associated architects.

Renovatie Dapperbuurt Amsterdam

DEN HAAG - Op 8 november vindt in Amsterdam de oplevering plaats van De Commelin in de Dapperbuurt. Het project De Commelin is de ingrijpende herontwikkeling van 17 panden op de kop van het bouwblok Commelinstraat, Dapperstraat en Wagenaarstraat. In opdracht van Ymere Ontwikkeling heeft KOW Herstructurering met dit project het oorspronkelijke karakter van de Dapperbuurt hersteld.

De monumentale gevels zijn gerestaureerd met oog voor cultuur historisch waardevolle details. Deze restauratieve aanpak is zo compleet mogelijk, van snijvoeg tot de moderne variant van het schuifraam, van natuurstenen ornamenten tot kordonlijsten, van plaatselijk geglazuurd metselwerk tot geïsoleerd gebogen beglazing in de oorspronkelijke winkelpuien.

Voor de renovatie was funderingherstel van alle panden nodig. De oorspronkelijke houten palen en kespen van de panden in het project aan de Commelinstraat waren dusdanig aangetast dat een totale vervanging van de fundering noodzakelijk was. Hierbij is de bestaande bebouwing zoveel mogelijk ontzien. Om ene goede differentiatie en woningontsluiting mogelijk te maken zijn er in een aantal panden aan het bestaande casco indrukwekkende staalconstructies toegevoegd.

Achter de gerestaureerde voorgevels bevinden zich 45 nieuwe woningen en 6 nieuwe bedrijfsruimten. Met nieuwe achtergevels, buitenruimten en ruime dakterrassen aan het binnenterrein. De compleet nieuwe trappenhuizen ontsluiten alle 34 koopwoningen in de Wagenaarstraat en de Commelinstraat en 11 huurappartementen aan de Dapperstraat. Met de renovatie van het bouwblok is behoud van het architectonische karakter van dit deel van de Dapperbuurt voor decennia veilig gesteld.

Vlnr. een foto van de hoek Dapper - Commelinstraat, een impressie en een plattegrond van het project. Ontwerp en afbeeldingen KOW Herstructurering.

Historische spoorbrug omgebouwd tot café-restaurant

DEN HAAG - Na acht maanden van afwezigheid wordt op donderdagochtend 8 november om circa 6:15 uur de laatst overgebleven draaispoorbrug van Nederland teruggeplaatst tussen de Westerdoksdijk en Westerdokskade. De ruim 300 ton zware brug wordt op een ponton vanaf de werf van Braspenning in Amsterdam-Noord met slechts enkele centimeters speling door de Westerdokssluis heen geloodst, waarna de spectaculaire hijsklus wordt verricht door ALE Lastra uit Breda.

De draaispoorbrug, in 1922 ontworpen door ingenieur P. Joosting, wordt in opdracht van café-restaurant OPEN op de vertrouwde plek getransformeerd tot café-restaurant, naar ontwerp van de Architekten Cie. uit Amsterdam. De afgelopen maanden is de brug bij Braspenning grondig gerestaureerd. Hierbij is het casco van het restaurant opgebouwd met de voor het ontwerp zo kenmerkende raampartijen.

Heddes Bouw uit Hoorn zal voor de afbouw van de glazen constructie nog enkele weken nodig hebben. Een aanpassing van het landhoofd maakt eveneens deel uit van de verbouwing. Naar verwacht zal het café-restaurant in december proefdraaien om in de loop van januari zijn deuren voor het publiek te openen.

Een impressie, een aanzicht en een interieurbeeld van het ontwerp door de Architekten Cie.

Ontwerpprijsvraag "De voordeur als stijlicoon"

DEN HAAG - De Stichting Garantie Deuren heeft samen met dax magazine de prijsvraag "De voordeur als stijlicoon" uitgeschreven. Deze prijsvraag staat open voor architecten, ontwerpers en studenten aan een ontwerpopleiding.

De prijsvraag is voortgekomen uit twee aanleidingen: de nieuwe regelgeving die per 1 januari 2008 van kracht gaat en de verbazing van de dax-redactie over het feit dat het ontwerp van de meeste voordeuren die in hedendaagse projecten worden toegestemd, kan worden herleid tot de Grote Architecten van de twintigste eeuw (Berlage, Dudok). De oproep aan deelnemers is dan ook om de deur van de eenentwintigste eeuw te ontwerpen.

Een vakkundige jury zal uit de inzendingen vijf ontwerpen nomineren, die op ware grootte zullen worden tentoongesteld op de vakbeurs GEVELtotaal 2008. Zowel de jury als het publiek (van de beurs en via internet) kiezen voor een winnaar. Voor de winnaars van de juryprijs en de publieksprijs zijn geldbedragen uitgeloofd. De vakjury bestaat uit: Frank Bijdendijk (directeur woningcorporatie Het Oosten), Marc Koehler (architect), Jan Alkemade (Stichting Garantie Deuren), Paul J.M. Willemse (architect en journalist) en Niels Jongeling (bouwkundige en redacteur dax).

Inzenden kan tot 1 december 2007. De ontwerpen moeten anoniem worden ingediend. Daartoe kunnen deelnemers codes aanvragen met het inschrijfformulier dat is te downloaden via onderstaande link. De genomineerden worden half december bekendgemaakt. De prijsuitreiking vindt plaats op vrijdag 25 januari 2008, tijdens de beurs GEVELtotaal in Ahoy Rotterdam.

Bouwen voor het bestuur in Twente

DEN HAAG - Architectuurcentrum Twente organiseert op 8 november, in het "Huis voor Cultuur en Bestuur" in Nijverdal de bijeenkomst Bouwen voor het bestuur. Het aantal gemeenten in Twente kromp van 22 tot 14. Onderwerp is de huisvesting van de gemeenten na deze herindeling. In hoeverre volgen zij als opdrachtgever de trend om hier te kiezen voor iconische architectuur.

Het Architectuurcentrum Twente heeft de stand van zaken opgenomen. In Twente kromp het aantal gemeenten en dat betekende meestal verbouwen, uitbreiden of nieuwbouw. Een opvallend voorbeeld van een nieuw stadskantoor met meerdere functies staat in Nijverdal (gemeente Hellendoorn). In dit "Huis voor Cultuur en Bestuur", een ontwerp van Claus en Kaan Architecten, organiseert het Architectuurcentrum Twente de bijeenkomst Bouwen voor het Bestuur.

Er zullen op donderdag 8 november drie sprekers zijn. Steven van Schuppen (historicus en publicist) gaat in op de geschiedenis van de Twentse gemeenten en de huisvesting van hun bestuurders door de eeuwen heen. Bernhard Hulsman (architectuurcriticus) zal het verschijnsel opvallende stadhuizen plaatsen in de trend van "iconische architectuur" Tot slot geeft Dirk Baalman (adjunct directeur Het Oversticht) zijn commentaar op de Twentse situatie.

Elk gemeentehuis, stadhuis of stadskantoor in de regio wordt toegelicht op een paneel. De panelen worden voor het eerst op 8 november in Nijverdal getoond. Ze maken een tour langs alle veertien gemeenten waar ze telkens veertien dagen geëxposeerd zullen worden.

Aan de expositie is een prijsvraag gekoppeld. Welk stadskantoor, gemeentehuis of stadhuis krijgt de meeste waardering? Die vraag kunt u beantwoorden door uw stem uit brengen. Maak een keuze uit de veertien gemeenten en bepaal wie volgens u de Archi-2007 voor het mooiste ontwerp moet krijgen. Aan het eind van de rondtour zal het winnende ontwerp bekend gemaakt worden. Onder de inzendingen zullen 20 architectuurboeken worden verloot.

Informatie: Donderdag 8 november, 19.30 uur (inloop vanaf 19.00 uur), Huis voor Cultuur en Bestuur, Willem-Alexanderstraat 7, Nijverdal.

Kort Nieuws 1-11-2007

"Van Mourik Vermeulen architecten" heet sinds 1 november 2007 "architecten van Mourik". Het Haagse architectenbureau introduceert deze naam, omdat: "de architectuur van het bureau geëvolueerd van een persoonsgebonden naar een teamgebonden architectuur".

Op 19 november zal Willem Jan Neutelings een lezing geven in de "Entretiens de Chaillot" serie van de Cité de l'Architecture et du Patrimoine in Paris. Onderwerpen van de lezing zijn hedendaagse architectuur en stedenbouw en het beschermen van het moderne erfgoed in Frankrijk en erbuiten. Michiel Riedijk van hetzelfde bureau geeft op 15 november een lezing met de titel "The form of Emptiness" in het Berlage Instituut te Rotterdam.

Op 8 november aan staande wordt het Ateliergebouw aan de Hobbemastraat in Amsterdam officieel geopend. In het Ateliergebouw bundelen het Rijksmuseum Amsterdam, de Universiteit van Amsterdam en het Instituut Collectie Nederland de aanwezige kennis op het gebied van restauratie en conservering van kunstvoorwerpen. Het is het eerste gebouw dat gereed is gekomen in het kader van Het Nieuwe Rijksmuseum van de hand van de Spaanse architecten Cruz en Ortiz.