Nieuws archief - April 2008

Cultuurcluster in Enschede officieel geopend
Vijf nominaties voor Gouden Piramide 2008
OMA en AMO: ontwerpen voor Italië
Monografie Enrico Hartsuyker en Luzia Hartsuyker-Curjel - Modellen voor nieuwe woonvormen
Ideeënprijsvraag voor Leidse watertoren: "Waterproef"
Drie Nederlandse plannen genomineerd voor Europese prijs
Kubistisch ontwerp van OMA voor Kopenhagen
Start bouw studentenwoningen in TU wijk Delft

Cultuurcluster in Enschede officieel geopend

DEN HAAG - Op 22 april jongstleden is het Cultuurcluster in Enschede met daarin het museum TwentseWelle officieel geopend door koningin Beatrix. Het door SeARCH ontworpen Cultuurcluster maakt onderdeel uit van de wijk Roombeek.

Door de vuurwerkramp van 13 mei 2000 werd een aantal industriële monumenten zodanig beschadigd dat Enschede opeens een tekort voorzag in het historisch bewijs van zijn textielverleden. Op dat moment leidden "Het Jan nink" (textielmuseum), het "Natuurmuseum Enschede" en het "Van Deinse Instituut" (instituut voor Twentse cultuur) een zieltogend bestaan, mede vanwege de jarenlange onzekerheid over hun toekomst. Beide omstandigheden waren aanleiding om in het voormalige, industriële complex Rozendaal, middenin het te reconstrueren gebied, een nieuw museum en onderzoeksinstituut te maken in combinatie met "21 Rozendaal" (het voormalige CBK), ateliers, een horeca gelegenheid en woningen.

Het museum TwentseWelle is gevestigd in de voormalige pakloods van de fabriek. SeARCH heeft voorgesteld om de geplande woontoren in het complex te vervangen door een toren met daarin alle niet publieke functies van het museum, en de woningen meer grondgebonden te maken. Zo kan het meest beeldbepalende element in de wijk als "billboard" voor het museum werken. Bovenin de toren bevindt zich een sterrenwacht. Het museum is verbonden met de nieuwe kantoortoren via een luchtbrug en een tunnel zodat de oude fabrieksstraat vrij is gebleven. De binnenstraat is nu onderdeel van de openbare ruimte.

Vijf nominaties voor Gouden Piramide 2008

DEN HAAG - Onder leiding van Rijksbouwmeester Mels Crouwel heeft de jury van de Gouden Piramide 2008 vijf opdrachtgevers genomineerd voor de Rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap. Het thema van deze ronde: architectuur.

De genomineerde projecten en opdrachtgevers zijn: VIA Projectontwikkeling met Huis de Wiers in Nieuwegein (architect Jaco D. de Visser), Unilever met De Brug/De Kade, het hoofdkantoor van Unilever voor de Benelux, in Rotterdam, Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum (architect Neutelings Riedijk), het Stadsarchief in Amsterdam met de renovatie van De Bazel (architect Claus en Kaan) en Vereniging KaveL met Villa van Vijven in Almere (architect NEXT Architects).

De jaarlijks toe te kennen Rijksprijs bestaat uit een bedrag van 50.000 euro, een speciaal vervaardigde trofee en een boek met de beste inzendingen van de prijsronde. De winnaar zal tijdens een tv-programma van de AVRO op zaterdag 22 november aan staande bekend worden gemaakt. Inzenders waren opdrachtgevers van architectuurprojecten, waaronder bedrijfsgebouwen, scholen, woonhuizen, hotels, culturele stichtingen, een moskee en civieltechnische projecten. De inzendingen bestonden zowel uit nieuwbouwprojecten als uit restauratie, verbouw- en renovatieprojecten.

OMA en AMO: ontwerpen voor Italië

DEN HAAG - AMO, de conceptuele denktank van het Office for Metropolitan Architecture (OMA) heeft vandaag het ontwerp voor het nieuwe onderkomen van de Fondazione Prada in Milaan gepresenteerd: Een transformatie en uitbreiding van een oude fabriek tot experimenteel centrum voor de kunsten. Vorige week presenteerde OMA een concept masterplan voor de herontwikkeling van Sant'Elia, een havenplaats in het zuidelijk deel van Cagliari, de hoofdstad van het Italiaanse eiland Sardinië.

Het project voor Fondazione Prada omvat 17.500 m² tentoonstellingsruimte waarvan 7.500 m² bestaande industriële bouw en 10.000 m² nieuwe gebouwen. Het complex zal verschillende activiteiten van huisvesten: kunst variërend van film tot design, architectuur, filosofie, mode, dans en toneel. Een permanente tentoonstellingsruimte voor de omvangrijke installaties die de Fondazione Prada in 15 jaar heeft verzameld is een belangrijk onderdeel van het plan. Het project van AMO voegt een tentoonstellingsgebouw, een auditorium en een museumtoren toe aan de bestaande fabrieksgebouwen uit 1910 die rond een Binnenhof liggen. De Fondazione Prada wordt een samenspel van hedendaagse architectuur en gerenoveerde historische gebouwen die de industriële ontwikkeling van Milaan representeren.

De herontwikkeling van Sant'Elia op Sardinië moet oplossingen bieden voor een aantal complexe stedelijke, maatschappelijke en ecologische problemen in het gebied. Met het plan voor een gebied van 73 hectare aan de zee is een initiële investering van 30 miljoen euro gemoeid. Belangrijk onderdeel van het plan is de renovatie van een verwaarloosde wijk met sociale woningbouw in modernistische stijl uit de jaren 70. Voorgesteld wordt met minimale interventies de openbare ruimtes te herbestemmen: deels door er detailhandel en horeca te vestigen; deels door - in nauwe samenwerking met de huidige bewoners - semi-publieke ruimtes in gemeenschappelijk eigendom te geven om zo de verantwoordelijkheid ervoor te vergroten. De ruime appartementen in de flats blijven in gebruik als sociale woningbouw. Op stedelijke schaal voorziet het plan in verbetering van de waterkant en de haven door toevoeging van nieuw programma, waaronder een universiteit, een middelbare school, winkels, horeca en tijdelijke gebouwen met verschillende culturele functies. Het plan stelt ook een aantal milieutechnische verbeteringen voor: Sant'Elia wordt een autoluwe buurt met wandelpromenades en krijgt een nieuwe tramverbinding met het centrum van Cagliari. Verder wordt ecotoerisme gestimuleerd in het nabij gelegen natuurgebied Cala Mosca.

"De ambitie van dit project is niet alleen de renovatie van een ondergewaardeerde buurt," aldus Floris Alkemade, OMA: "Wij willen het enorme potentieel van deze spectaculaire locatie volledig gebruiken. Ten behoeve van de hele regio, maar vooral ook om de leefomstandigheden van de huidige bewoners sterk te verbeteren en het milieu te herstellen." Het Cagliari Sant'Elia project wordt geleid door OMA Partners Floris Alkemade en Rem Koolhaas samen met projectleider Cristina Murphy.

Links Fondazione Prada, rechts de herontwikkeling Sant'Elia. Beelden OMA en AMO.

Monografie Enrico Hartsuyker en Luzia Hartsuyker-Curjel - Modellen voor nieuwe woonvormen

DEN HAAG - Bij de Stichting BONAS in Rotterdam verschijnt een monografie over het architecten-echtpaar Enrico Hartsuyker en Luzia Hartsuyker-Curjel. Auteurs zijn Wies van Moorsel en Dorothee Segaar-Höweler. Het boek omvat een biografie, een analyse van hun werk, een catalogus en een bibliografie. Op basis van twee jaar onderzoek in het archief van de Hartsuykers, dat bij het Nederlands Architectuurinstituut in Rotterdam berust, is nu een volledig overzicht over hun werk beschikbaar. Voor deze uitgave zijn foto's gemaakt door Pieter Boersma. De publicatie wordt op 18 april gepresenteerd in ARCAM. Hier zal bovendien een kleine expositie over de Hartsuykers worden getoond.

Encico Hartsuyker (1925) en Luzia Hartsuyker-Curjel (1926), die evenals Aldo van Eyck hun opleiding genoten aan de Technische Hochschule in Zürich, hebben in het Nederland van na de Tweede Wereldoorlog geijverd voor alternatieve vormen van woningbouw en stedenbouw. Hun stedenbouwkundige modellen Biopolis en Hydrobiopolis trokken in de jaren zestig nationaal en internationaal de aandacht. Geen scheiding, maar juist integratie van functies was hun motto. Het daarvan afgeleide seniorenproject Zonnetrap in Rotterdam functioneert nog steeds tot volle tevredenheid van de bewoners en de buurt.

In de woningbouw onderscheidden zij zich door alternatieve woningindelingen en nieuwe ruimtelijke oplossingen aan te dragen. Kenmerkend zijn de woningen met een open ruimte in het midden, de zogenaamde atriumwoningen; rondloopwoningen waarbij geen enkele muur op de buitenomtrek van het huis aansluit, vaak met keuken en natte cel in het midden, kleine niveauverschillen en vides voor een vertikaal ruimtelijke werking. Behalve door deze kenmerken is vooral Luzia Hartsuyker-Curjel in de jaren tachtig bekend geworden door haar zogenaamde "vrouwvriendelijke woningen", waarin de traditionele hiërarchische woningindeling plaats maakte voor onderling gelijkwaardige ruimtes. Toepassingen daarvan zijn onder andere te vinden in Amsterdam, Apeldoorn en IJsselstein.

Dit boek verschijnt op initiatief van de Stichting Bibliografieën en Oeuvrelijsten van Nederlandse Architecten en Stedebouwkundigen (BONAS). De Stichting BONAS, gehuisvest in het gebouw van het Nederlands Architectuurinstituut, houdt zich sinds 1994 bezig met het inventariseren van het werk van Nederlandse architecten, interieurarchitecten, stedenbouwkundigen en tuin- en landschapsarchitecten uit de negentiende en twintigste eeuw.

Ideeënprijsvraag voor Leidse watertoren: "Waterproef"

DEN HAAG - RAP Architectuurcentrum organiseert in opdracht van de gemeente Leiden een prijsvraag voor de watertoren aan de Hoge Rijndijk. Doel van de prijsvraag Waterproef is om ideeën te verzamelen voor een nieuwe bestemming voor dit markante rijksmonument. Onder de winnaars is een totaal van 6.000,- euro aan prijzengeld te verdelen. Uitgangspunt van de ideeënprijsvraag Waterproef is dat de Leidse watertoren in de toekomst toegankelijk is voor het publiek. Zo zou de watertoren een nieuwe bestemming kunnen krijgen als restaurant, galerie of uitkijktoren.

Na afloop van de prijsvraag biedt de gemeente Leiden de twaalfkantige watertoren te koop aan. "We hopen dat de prijsvraag architectonische juweeltjes oplevert, die potentiële kopers zullen inspireren", aldus Elsbeth Klink van RAP Architectuurcentrum. "De ideeënprijsvraag Waterproef biedt een mooie ontwerpopgave voor architecten om een creatief plan te maken voor een nieuwe publieke bestemming voor dit industriële monument." Wethouder Pieter van Woensel, verantwoordelijk voor ruimtelijke ordening: "Ik zie dit als een mooie kans voor de stad. Het zou geweldig zijn als Leiden hierdoor qua architectuur op de kaart komt te staan. Ik hoop dat de deelnemers de grenzen van hun creativiteit opzoeken."

De watertoren bestaat dit jaar honderd jaar. Architect W.C. van Manen ontwierp de toren indertijd voor de Leidsche Duinwatermaatschappij. Het waterreservoir met 1,2 miljoen liter water moest zorgen voor voldoende druk op het Leidse waterleidingnet en diende als voorraadbuffer. Het unieke aan deze watertoren is de combinatie van een skelet van gewapend beton in combinatie met baksteen. Hiermee illustreert de toren de overgang van de neo-renaissancistische baksteentorens naar de zakelijk vormgegeven betonnen watertorens.

Architecten, interieurarchitecten, stedenbouwkundigen en studenten Bouwkunde worden uitgenodigd mee te doen aan de ideeënprijsvraag Waterproef. Op donderdagavond 24 april maakt RAP Architectuurcentrum het prijsvraagprogramma bekend, evenals de samenstelling van de jury. Vanaf 25 april is het prijsvraagprogramma te downloaden en kunnen architecten, interieurarchitecten, stedenbouwkundigen en studenten bouwkunde uit Nederland zich inschrijven via de website van RAP. De inschrijving sluit op 30 mei. De 1e prijs bestaat uit 3.000 euro, de 2e prijs uit 2.000 euro en de derde prijs uit 1.000 euro.

De Watertoren.

Drie Nederlandse plannen genomineerd voor Europese prijs

DEN HAAG - Roombeek (Architecten Cie.), Op Dorpse Schaal (DAAD Architecten) en het ontwerp van GROUP A voor de Waterkwekerij in Alkmaar zijn genomineerd voor de EURPA, de European Urban and Regional Planning Award 2008. De drie plannen zijn door de BNSP, de Beroepsvereniging van Nederlandse Stedebouwkundigen en Planologen, ingezonden voor de EURPA. De focus lag bij de beoordeling op een vijftal criteria: duurzaamheid, een voorbeeldfunctie, innovatie, participatie en transformatie.

De projecten zullen Nederland vertegenwoordigen in de Europese competitie die tweejaarlijks wordt uitgeschreven door de European Council of Spatial Planners (ECTP), de Europese koepel van beroeps-verenigingen voor planners en stedenbouwkundigen, waarbij ook de BNSP is aangesloten. Een internationale jury zal de door de lidstaten genomineerde plannen beoordelen. In het najaar van 2008 zal in Dublin de Europese prijswinnaar bekend worden gemaakt.

Het ontwerp voor De Waterkwekerij door Group A.

Kubistisch ontwerp van OMA voor Kopenhagen

DEN HAAG - Het Office for Metro politan Architecture heeft vandaag het ontwerp van het Bryghusgrunden project, gelegen in de historische binnenstad van Kopenhagen, gepresenteerd. Het ontwerp bestaat uit een terrasgewijze stapeling van plaatvormige elementen over een drukke verkeersweg, de Christians Bryggeweg. Het gebouw met 27.000 m² oppervlak bevat het Deense Architectuur Centrum (DAC), het hoofdkantoor van de Realdania Stichting, appartementen, een kinderdagverblijf en rond het gebouw een drietal kinderspeelplaatsen.

Het project wordt gebouwd op de plaats van een oude brouwerij, de Bryghusgrunden. Het is nu nog een braakliggend terrein dat direct aan het water ligt maar door een drukke weg wordt doorsneden. Het nieuwe gebouw overbrugt deze Christians Bryggeweg, en creërt daarmee nieuwe verbindingen voor voetgangers en fietsers tussen binnenstad en haven. De functiemenging binnen het gebouw is uniek qua diversiteit - woningen, kantoren, publieke ruimtes, infrastructuur, recreatie en parkeren. Het DAC omvat verschillende tentoonstellingszalen, onderzoekfaciliteiten, een auditorium, conferentieruimten, een boekhandel en een café. De verschillende ruimtes meanderen als het ware door het hele gebouw heen.

OMA partner Ellen van Loon , verantwoordelijk voor het project, hierover: "In tegenstelling tot het typische gebouw waar de individuele programmadelen autonoom worden gestapeld, is het programma hier op een schijnbaar willekeurige manier geordend. Het publieke programma, de stedelijke routes en het DAC lopen alle door tot in het hart van het gebouw waardoor interactie tussen de verschillende programmadelen wordt bereikt." Het gebouw is ontworpen volgens de hoogste standaards van de nieuwe Deense energiecode en gebruikt onder andere een gemengd systeem van mechanische en natuurlijke ventilatie, een gevel van hoogrendementsglas en zeewaterkoeling. De warmte die het gebouw accumuleert wordt hergebruikt om 's winters de openbare ruimte te verwarmen.

Realdania is een belangrijke Deense stichting die zich ten doel stelt projecten die de gebouwde omgeving verbeteren te initiëren en te ondersteunen. De stichting heeft een netto vermogen van 4,2 miljard Euro en is voornamelijk in Denemarken actief.

OMA werd in 2006 na een gespreksprocedure geselecteerd voor het Bryghusgrundenproject. Het project wordt geleid door OMA partners Ellen van Loon en Rem Koolhaas in samenwerking met projectleiders Chris van Duijn en Dirk Peters. Eerdere samenwerkingen van Van Loon en Koolhaas zijn onder andere het ontwerp van het nieuwe Science Centre in Hamburg, het hoofdkantoor van NM Rothschild & Sons in Londen, de herontwikkeling van Mercati Generali in Rome. Samen voltooiden ze het Casa Da Musica in Porto en de Nederlandse Ambassade in Berlijn.

Enkele beelden van het ontwerp van OMA. Afbeeldingen door OMA.

Start bouw studentenwoningen in TU wijk Delft

DEN HAAG - Vrijdag 4 april vond de officiële start van de bouw van 186 studentenwoningen aan de Leeghwaterstraat in de TU wijk te Delft plaats. Opdrachtgever DUWO wil met de bouw bijdragen aan de oplossing van het tekort aan betaalbare studentenwoningen. De woningen zijn ontworpen door Mecanoo architecten.

Mecanoo heeft drie alzijdige blokken met ieder 62 woningen ontworpen. De woningen krijgen zwarte bakstenen gevels met aluminium schuifpuien. Om het project van schets tot oplevering binnen een jaar te kunnen realiseren, past Mecanoo een unitbouwsysteem toe, waarbij elke wooneenheid volledig is geprefabriceerd in de fabriek.

Het Delftse architectenbureau ontwierp eerder in de TU wijk de Bibliotheek van de Technische Universiteit. Ook het masterplan voor deze wijk is van de hand van Mecanoo.