Recensie: Towards a New Kind of Building

21-03-2011 - Kas Oosterhuis' ontwerpen hebben bijzondere, door de computer gegenereerde, vormen. Tot zijn bekendste gerealiseerde werken kunnen het Zoetwaterpaviljoen H2O exPO bij de Oosterschelde, Showroom Hessing met geluidsscherm aan de A2 en het paviljoen voor de Provincie Noord-Holland op de Floriade in Hoofddorp worden gerekend. Van zijn hand is onlangs een nieuw boek verschenen: Towards a New Kind of Building - A Designer’s Guide for Nonstandard Architecture.

Architectenbureau ONL van Ooosterhuis en de Hongaarse kunstenares Ilona Lénárd staat aan de vooravond van de voltooiing van twee van haar grootste projecten. CET, een gebouw met een gemengd programma in Boedapest is 30.000 m² groot en nadert de opleveringsdatum. ONL haalde met een afbeelding van dit gebouw het startscherm van Revit 2010. Oosterhuis omschrijft deze software van Autodesk overigens als "rigide parametrische software". Het andere project is het Al Nassar in Abu Dhabi. Dit hoofdkantoor is 22.000 m² groot en halverwege de uitvoering.

In Nederland is het 2 kilometer lange project Haarijn van ONL in de ontwerpfase, een tweede geluidsscherm aan de A2 met bedrijfsruimten, ten noorden van de eerder gerealiseerde showroom Hessing.

Towards a New Kind of Building is een theoretische onderbouwing van zijn werk bij zijn architectenpraktijk ONL en Hyperbody, de onderzoeksgroep die hij leidt op de faculteit Bouwkunde van de TU Delft. Het boek behandelt grofweg twee ontwikkelingen: Van massa-productie naar seriële productie en van statische naar dynamische en interactieve gebouwen.

Oosterhuis stelt een consistente architectuur voor en een bijbehorende uitvoering. Gebouwdelen moeten met CAD/CAM en Computer Numeric Control (CNC) fabrication processen op maat worden geprefabriceerd en op de bouwplaats worden gemonteerd. De voordelen zijn duidelijk. Complexe gebouwen kunnen exact tot op de millimeter worden gemaakt en dit voorkomt materiaalverlies op de bouwplaats.

Een goed voorbeeld van deze werkwijze is de Acoustic Barrier met showroom Hessing aan de A2 bij Leidsche Rijn. Deze showroom, ook wel Cockpit genoemd, bolt op uit het geluidsscherm dat is opgebouwd uit een structuur van driehoeken. De knooppunten zijn allemaal hetzelfde. Alleen de lengte van de staven en de hoek waaronder ze elkaar tegenkomen is variabel. Oosterhuis: "1 gebouw, 1 detail".

Oosterhuis verafschuwt architecten als Frank Owen Gehry die met industriële standaardproducten een ongelooflijk complex gebouw proberen te construeren. Deze producten ontmoeten elkaar onder gekke hoeken. Oosterhuis "Hoe dichter je bij deze gebouwen komt hoe meer het op een traditioneel gebouw begint te lijken."

Het tweede onderwerp, waarin Oosterhuis een pleidooi houdt voor bewegende en interactieve gebouwen, is veelal nog toekomstmuziek. Oosterhuis droomt ervan dat elk bouwdeel van een chip is voorzien die kan communiceren met de naastgelegen onderdelen en instructies kan doorgeven om te bewegen. Hij omschrijft dit proces als een zwerm vogels die zich voortdurend hergroeperen. Er zijn nog geen aansprekende voorbeelden gerealiseerd. Hij presenteert hier dan ook vooral een aantal niet-gerealiseerde ontwerpen. Zo ontwierp ONL voor een brug in Breda een geluidsscherm dat omhoog komt als een hogesnelheidstrein nadert.

Oosterhuis zette, vanaf het begin van zijn architectenpraktijk, de computer in bij het ontwerpen, uitwerken en realiseren van zijn ontwerpen. Met Towards a New Kind of Building geeft hij een mooi overzicht van zijn ideeën over de digitalisering van het ontwerp- en bouwproces en de toekomstige mogelijkheden.

Oosterhuis herhaalt zichzelf in het boek echter regelmatig. Hij komt bijvoorbeeld meerdere keren terug op inspiratiebronnen als de concept cars van grote autofabrikanten en de eerdere genoemde zwerm vogels. Wellicht was het daarom voor de lezer interessanter geweest om iets meer van de totstandkoming van zijn gerealiseerde en in uitvoering zijnde werk te tonen.

Informatie: Towards a New Kind of Building - A Designers Guide for Nonstandard Architecture / Tekst: Kas Oosterhuis / Inleiding: Antonino Saggio / Vormgeving: Léon & Loes / Geïllustreerd (kleur ) / Paperback / 160 pagina's / Formaat: 17 x 24 cm / Engelstalig / ISBN 978-90-5662-763-8 / Prijs: € 24,50

• http://www.naipublishers.nl/