Een utopie van het heden, tentoonstelling over Team 10 in het NAi

24-09-2005 - Zaterdag is onder grote belangstelling de tentoonstelling "Een utopie van het heden" geopend. Deze tentoonstelling gaat over de "Angry Young Men" van de architectuur, Team 10, een internationale groep jonge architecten die zich van 1953 tot 1981 inzette voor de terugkeer van de menselijke maat in de architectuur. Zij ontwikkelden een diversiteit aan antwoorden op architectonische en stedenbouwkundige vraagstukken die nog steeds actueel zijn. Het Nederlands Architectuurinstituut (NAi) en de TU Delft presenteren de eerste overzichtstentoonstelling over Team 10 waarvoor zij archiefmateriaal uit de hele wereld haalden. Tot en met 8 januari 2006 is de tentoonstelling "Team 10, een utopie van het heden" te zien in het NAi. Daarna zal hij gaan reizen door Europa en de Verenigde Staten.

Vbno. Vergadering Team 10 te Berlijn in 1973 (foto Jeff Scherer), maquette stadsplan Tel Aviv door Jaap Bakema uit 1962 (foto NAi) en Golden Lane door Alison en Peter Smithson uit 1953 (archief familie Smithson).

Team 10 was een groep kritische, jonge architecten uit verschillende Europese landen, die elkaar ontmoetten binnen de CIAM, de befaamde organisatie van moderne architecten die werd geleid door de architecten die de toon bepaalden voor de 20ste-eeuwse architectuur: Le Corbusier, Sigfried Giedion en Walter Gropius. Na de opheffing van de CIAM in 1959 vormde Team 10 een voorhoede die het internationale debat over moderne architectuur en stedenbouw van nieuwe impulsen voorzag. Team 10 - ontstaan als voorbereidingsgroep voor het 10e CIAM congres, vandaar de naam - verzette zich tegen de eenzijdig functionalistische benadering die binnen de CIAM dominant was.

De tentoonstelling concentreert zich op de "kernleden" van Team 10: Jaap Bakema en Aldo van Eyck (Nederland), Giancarlo De Carlo (Italië), Georges Candilis en Shadrach Woods (Frankrijk), en Alison en Peter Smithson (Engeland). Deze kerngroep was het meest actief in het organiseren van bijeenkomsten en het uitdragen van de ideeîn via publicaties en via het onderwijs. Andere Team 10 architecten die aan bod komen zijn: Ralph Erskine (Zweden), José Antonio Coderch (Spanje), Herman Hertzberger (Nederland) en Oswald Mathias Ungers (Duitsland). De tentoonstelling begint in 1953, toen de jongeren zich voor het eerst manifesteerden in het CIAM en eindigt in 1981, het jaar dat Jaap Bakema overleed en de groep stopte met het organiseren van meetings.

Team 10 heeft geen eenduidig manifest of programma achtergelaten. Ook wisselde de groep voortdurend van samenstelling. Het enige houvast zijn de zogenaamde "Team 10 meetings" die de groep tussen 1959 en 1981 organiseerde, en waarin de deelnemers discussieerden over actuele thema's, elkaars werk en over hun rol als architect in de maatschappij. De expositie toont het werk en gedachtegoed van Team 10 aan de hand van tijdens deze meetings besproken onderwerpen en projecten.

Er worden teksten, schetsen, foto's, video's en maquettes getoond van deze onderwerpen en projecten. Er is veel aandacht voor Nederland met onder meer de ontwerpen van Hertzberger voor Centraal Beheer en het Amsterdamse stadhuis, Jaap Bakema met het stadhuis van Terneuzen en Aldo van Eyck met het Burgerweeshuis en diverse kerkontwerpen. Opvallend zijn de soms tegenstrijdige ideeën van de groep over met name mobiliteit.

Het NAi geeft op afspraak rondleidingen door de tentoonstelling. Deze kunnen worden uitgebreid met een bezoek aan winkelpromenade De Lijnbaan, ontworpen door Van den Broek en Bakema, het bureau van Team 10 deelnemer Jaap Bakema. Gedurende de tentoonstelling vinden de volgende lezingen plaats in het auditorium van het NAi: 9 oktober, Tom Avermaete - Another Modern: Team 10, 13 oktober, Herman Hertzberger en 17 november, Young European Architects on Team 10.

Bij de tentoonstelling verschijnt een Engelstalige publicatie: "Team 10, 1953-81, In Search of a Utopia of the Present", uitgegeven door NAi Uitgevers (368 pagina's, €59,50), onder redactie van Max Risselada en Dirk van den Heuvel. In dit boek wordt het werk van Team 10 gepresenteerd vanuit drie standpunten. Een chronologisch en historisch overzicht van onder ander de bijeenkomsten, gebeurtenissen, projectdocumentaties. Een deel met commentaar op de erfenis van Team 10. En tot slot een aantal interviews met voormalige Team 10-leden.

• Nederlands Architectuur instituut