Sternet, tentoonstelling over leegstaande postsorteercentra in het NAi

02-06-2004 - Parallel aan de tentoonstelling "Woonerven en Zitkuilen. De Kritiese Jaren Zeventig" toont het Nederlands Architectuurinstituut (NAi) van 19 juni t/m 3 oktober 2004 de resultaten van een onderzoek naar de waarde van twaalf enorme sorteerhallen die over het hele land verspreid zijn. Sorteerhallen maken onderdeel uit van expeditieknooppunten (EKP's) die eind jaren zeventig, begin jaren tachtig door de PTT vlakbij centrale stations zijn opgericht. Samen vormden deze twaalf EKP's het "Sternet", een netwerk voor de postdistributie per trein. Het NAi heeft, in samenwerking met SKOR (Stichting Kunst in de Openbare Ruimte), drie architectenbureaus en drie kunstenaars gevraagd onderzoek te doen naar de waarde, de waardering en het mogelijke hergebruik van de gebouwen. De uitkomst daarvan wordt getoond in de tentoonstelling "Sternet".

De expeditieknooppunten, of post sorteerfabrieken, zijn gebouwd toen de postcode in Nederland werd ingevoerd. In de tentoonstelling "Sternet" wordt het verleden van de expeditieknooppunten getoond en wordt de vraag gesteld welke toekomst weggelegd is voor het Sternet en de gebouwen ervan. Het NAi heeft, in samenwerking met SKOR (Stichting Kunst in de Openbare Ruimte), drie architectenbureaus en drie kunstenaars gevraagd onderzoek te doen naar de waarde, de waardering en het mogelijke hergebruik van de gebouwen. De deelnemende architectenbureaus zijn: United Architects met Ben van Berkel, Alejandro Zaera Polo en Greg Lynn, One Architecture van Donald van Dansik en Matthijs Bouw en SeARCH van Bjarne Mastenbroek. De kunstenaars die een bijdrage leveren zijn: Barbara Visser, Gerard Holthuis en Sean Snyder. Hun ontwerpen en visies vormen een belangrijk onderdeel van de expositie. Tijdens de tentoonstelling wordt aan de hand van deze case-study een debat georganiseerd over de waarde van, de waardering voor en de toekomst van de architectuur uit de jaren zeventig en tachtig.

Aanleiding voor het project is de inventarisatie van naoorlogse overheidsgebouwen door Atelier Rijksbouwmeester. Veel van deze gebouwen zijn overbodig geworden, staan leeg of worden gesloopt. Ze zijn nog te 'jong' om onder de hoede van monumentenzorg te vallen. Dit lot dreigt ook voor de EKP's. Het NAi beschouwt het Sternet als cultureel erfgoed en wil onderzoeken welke functie hiervoor zou kunnen zijn weggelegd. Naast de economische waarde, moet de culturele betekenis ook worden onderzocht en in de opgave worden betrokken. Het project past in de centrale doelstelling van het NAi om het culturele erfgoed zoals dat vastligt in de architectuur te onderzoeken en daarmee het debat over het heden en de toekomst van de architectuur te ondersteunen.

• Nederlands Architectuur instituut