Home > Gids > Oeuvre: Van den Broek en Bakema

Van den Broek en Bakema

(1951 - 2005)
nr: 3

Bureau dat in 1948 is ontstaan uit het architectenbureau Brinkman en Van der Vlugt, dat onder andere stadion De Kuip en de Van Nellefabriek had ontworpen. In 1951 nemen ze de naam Van den Broek en Bakema aan. Het werk kenmerkt zich door een modernistische vormgeving. Hoogtepunten zijn grootschalige stedenbouwkundige ontwerpen als de Lijnbaan in Rotterdam en de expressieve, brutalistische ontwerpen van Bakema voor het stadhuis in Terneuzen en de TU Aula in Delft.

Jaap Bakema

Jaap Bakema volgde opleidingen in Bouwkunde en Weg- en Waterbouw aan de MTS in Groningen (1930-1935) en Bouwkunde aan de HBO (1937-1941). Bij deze laatste opleiding waren de architecten Mart Stam, Frits Eschauzier, H.T. Zwiers en Johan Hendrik Groenewegen enkele van zijn docenten architectuur. Voordat hij compagnon van Van den Broek werd, werkte hij als freelancer voor Willem Van Tijen (1940-45) en als architect bij de Dienst Volkshuisvesting van de Gemeente Rotterdam (1945-1948). Bakema en Van den Broek gingen vanaf 1948 samenwerken. In dat zelfde jaar werd Van den Broek benoemd tot hoogleraar aan de Technische Hogeschool te Delft. Bakema was van 1959 tot 1964 redactielid van het blad Forum. In 1961 wordt ook Bakema hoogleraar in Delft. Hij wint in 1977 de Zwitserse Camillo Sitte prijs.

Raadhuis, Marl (Duitsland)**

Architectenbureau

Van den Broek en Bakema was destijds het grootste architectenbureau in Nederland. Het bureau groeit van 10 - 15 medewerkers in de beginjaren naar 100 in de jaren vijftig en 220 in 1970.+zie blz. 21 en 22, Van den Broek en Bakema 1948-1988, , NAi uitgevers, 2000 In 1971 treden Hans Boot, Jan de Groot, Joop Rijnsdorp en Jan Stokla tot de directie toe. De samenstelling van de directie wijzigt nog enkele malen na het overlijden van Van den Broek en Bakema. In 2005 wordt de bureaunaam gewijzigd in Broek Bakema.

Werk

Van den Broek en Bakema maakten ontwerpen op allerlei schaalniveaus, "van stoel tot stad" zoals ze het zelf noemden. Van den Broek en Bakema stelden voor plaatsen als Amsterdam Pampus, Delft Tanthof, Hamburg Mümmelmannsberg, Tel Aviv-Jaffa en het centrum van Eindhoven megastructuren voor met duizenden woningen en een centraal gelegen winkelcentrumnoot. Belangrijke elementen in deze ontwerpen zijn de zogenaamde kernwand- en ruggengraatgebouwen. De voorstellen+Vaak maakte Van den Broek en Bakema deze ontwerpen zonder opdracht, op eigen initiatief. Zie interview Frans Hooykaas, blz. 234 Jaap Bakema and the open society, Dirk van den Heuvel, Archis, 2018 riepen vaak grote weerstand op. Alleen in Tilburg wordt een deel van zo'n ontwerp gerealiseerd. Later maken ze projecten die meer aansluiten bij de kleinschalige architectuur van dat moment.

Ze realiseerden een groot aantal projecten in Nederland, enkele projecten in Duitsland, België, Japan en Saudi-Arabië. Het omvangrijke archief van het architectenbureau is ondergebracht bij Het Nieuwe Instituut en beslaat maar liefst 1,6 strekkende kilometer (van de in totaal 18 kilometer van het gehele archief). De bijbehorende inventarisatielijst bevat 2.500 projecten. In publicaties als de boeken "Van den Broek en Bakema 1948-1988" en "Jaap Bakema and the open society" worden slechts enkele tientallen genoemd. Onderstaande projectenlijst is een overzicht van de projecten uit de archiefinventarisatie die ook in andere bronnen zijn te vinden en waarvan de locatie is te achterhalen. Ook de vele verbouwingen van eerder werk, waaronder aanpassingen van De Kuip en Van Nellefabriek tot vele aanpassingen van de Lijnbaanwinkels, zijn hieronder niet opgenomen.

Oeuvre

sociaal-cultureelcentrum, ZuidpleinRotterdam1948
Thomsen's Havenbedrijf, LekhavenRotterdam1943 - 1948
Aankomsthal Holland Amerika Lijn, WilhelminakadeRotterdam1946 - 1949
woningbouw, VredenoordlaanRotterdam1946 - 1949
Warenhuis Ter Meulen, BinnenwegpleinRotterdam1948 - 1951
winkels en woningenVelsen1949 - 1951
stedenbouwkundige studie PendrechtRotterdam1949 - 1951
woonhuis de Ypenhof, Kralingseweg 179Rotterdam1948 - 1952
fabriek Hispano-SuizaBreda1950 - 1952
Hufpand (gerestaureerd door Wessel de Jonge architecten in 2009), HoogstraatRotterdam1953
Gemeentelijke Vervoers- en Motordienst, KleinpolderpleinRotterdam1940 - 1953
Winkelcentrum, 1e fase, De LijnbaanRotterdam1948 - 1953
verbouwing theater/bioscoop 't VensterRotterdam1949 - 1953
Las Palmas, Wilhelminakade 66-68Rotterdam1950 - 1953
woningbouw, ZuidpleinRotterdam1952 - 1955
tentoonstellingscomplex E'55 (afgebroken) Rotterdam1953 - 1955
Paroolgebouw (niet uitgevoerd) Amsterdam1956
Radio Nederland Wereldomroep, Witte Kruislaan 55Hilversum1949 - 1956
Warenhuis De Klerk, Lijnbaan 150Rotterdam1949 - 1956
woningbouw Klein Driene II, Mozartstraat eoHengelo1951 - 1956
stedenbouwkundige studie AlexanderpolderRotterdam1953 - 1956
hoekbebouwing, Mariniersweg 3-53Rotterdam1954 - 1956
BLO-school, Burgemeester van Sleenstraat 6/BrigittenBrielle1955 - 1956
werkplaatsen, EggestraatNagele1957
warmtekrachtcentrale universiteit, Leeghwaterstraat 36Delft1951 - 1957
Galleries Modernes, Hoogstraat 177-179Rotterdam1954 - 1957
winkelcentrumNagele1955 - 1957
woonhuis Wieringa, Hobbemastraat 2Middelharnis1956 - 1957
Opstandingskerk (verbouwd tot woongebouw), Burgemeester Honnerlage GretelaanSchiedam1952 - 1958
uitzichttoren voor de Floriade, Parkkade (niet uitgevoerd) Rotterdam1957 - 1958
streekplan (niet uitgevoerd) Noord-Kennemerland1956 - 1959
woningbouw BilgaardLeeuwarden1957 - 1959
prijsvraagontwerp World Health Organisation (niet uitgevoerd) Geneve1958 - 1959
Montessori Lyceum, Schimmelpennickstraat 20Rotterdam1955 - 1960
Woontoren Interbau, HansaviertelBerlijn1956 - 1960
winkel- en woongebouw, PleinBergen (NH)1957 - 1960
Gereformeerde kerk, Ring 15Nagele1958 - 1960
Bestuurcentrum Marl, Josefa Lazuga StraßeMarl, Duitsland1958 - 1960
PCGDArnhem1961
woning, Burgemeester Falkenaweg 85aHeerenveen1961
woning De Klerk, Tsjaikovskilaan 5Rotterdam1957 - 1961
groeiwoningen (niet uitgevoerd) Wulfen, Duitsland1959 - 1961
woonhuis Van Buchum, Offenbachlaan 5Rotterdam1960 - 1961
prijsvraag Universiteit Bochum (niet uitgevoerd) Bochum, Duitsland1962
stadscentrum (niet uitgevoerd) Tel Aviv-Jaffa, Israël1962
centrum Nord-West Stadt (niet uitgevoerd) Frankfurt am Main1962
woningbouw BuikslotermeerAmsterdam1962
Interuniversitair Reactor Instituut, Mekelweg 15Delft1957 - 1962
bedrijfsverzamelgebouw, Rotterdamseweg 145Delft1957 - 1962
bankfilliaal en 5 winkels met woningen, Prins Hendrikstraat 162-182Hoek van Holland1959 - 1962
reconstructie stad (niet uitgevoerd) Skopje, Noord-Macedonië1964
stedenbouwkundige studie Pampus (niet uitgevoerd) Amsterdam1964
kantoorgebouw (niet uitgevoerd) Frankfurt am Main1964
kantoorgebouw en winkels, Dalipassage 17Emmen1960 - 1964
woongebouw Elvira, Jacoba van Beierenlaan 95-233Delft1960 - 1964
Stadttheater (niet uitgevoerd) Zürich1963 - 1964
woning Van Ierland, Straatweg 145Rotterdam1965
kantoorgebouwen KLM / Lummus, Turfmarkt / Kalvermarkt (afgebroken) Den Haag1965
bedrijfspand Palte & Haentjens, Waalstraat 26Rotterdam1966
Auditorium TU Delft, Professor Mekelweg 5Delft1959 - 1966
ULO school en L.O.M. scholen, VondelwegRotterdam1961 - 1967
woningbouw 't Groene HartKampen1965 - 1967
recreatiecentrum Berkenhorst, KerkendelwegKootwijk1968
woonwijk Hengelose Es, Jeroen Boschstraat eoHengelo1962 - 1968
kantoorgebouw Corpac (verbouwd), ReitsepleinTilburg1963 - 1968
winkelcentrum Hoge Vucht, Doornboslaan / GroenedijkBreda1964 - 1968
studentensociëteit Hermes, Robert BaeldestraatRotterdam1969
Trouw, WibautstraatAmsterdam1969
bungalowpark Bos en StrandAmerica1969
Shell kantoor (i.s.m. Jos Weber) (niet uitgevoerd) Hamburg1969
laboratorium Stevin II, Stevinweg 3Delft1957 - 1969
kantoor en drukkerij Het Parool, Wibautstraat 129-131 (niet uitgevoerd) Amsterdam1958 - 1969
cultureel centrum, Het Plein 1960 (niet uitgevoerd) Amstelveen1960 - 1969
bedrijfspand Ter Meulen Post, Vlaardingweg 62Rotterdam1962 - 1969
Het Dorp, Jachthoornlaan 1Arnhem1963 - 1969
Cityplan (niet uitgevoerd) Eindhoven1965 - 1969
gemeentehuis, Prins Hendrikweg (niet uitgevoerd) Noordwijk1966 - 1969
Patentamt (i.s.m. Cornelis van der Ven) (niet uitgevoerd) München1970
politiebureau en douaneTerneuzen1970
Faculteit Bouwkunde (verwoest door brand in 2008), Berlageweg 1 (afgebroken) Delft1956 - 1970
winkelcentrum, 2e fase, LijnbaanRotterdam1960 - 1970
bejaardencentrum Delfshove, VorrinkpleinDelft1968 - 1970
Nederlands paviljoen Wereldtentoonstelling (i.s.m. Carel Weeber) (afgebroken) Osaka, Japan1968 - 1970
recreatiecentrum Vennenbos, SchouwbergHapert1968 - 1970
uitbreiding NEHRotterdam1971
2 scholen, Böttcherkamp 181Hamburg-Lurup1969 - 1971
woningbouw LekkumerendLeeuwarden1962 - 1972
Raadhuis, Oostelijk Bolwerk 4Terneuzen1963 - 1972
recreatiecentrum Huttenheugte, ReindersdijkDalen1970 - 1972
rekencentrum AMRO-bank, Groenelaan 2Amstelveen1970 - 1972
woonhuis Zeckendorf, Windermere Eleuthera (niet uitgevoerd) Bahama's1973
Kantoor Postcheque- en Girodienst, Velperweg 45Arnhem1960 - 1973
Woningbouw 't Hool en winkelcentrum Woensel, Echternachlaan eoEindhoven1960 - 1973
cultureel centrum De Klinker (verwoest door brand in 2009), Stikkerlaan (afgebroken) Winschoten1968 - 1973
satellietstad voor 28.00 inwoners, Mümmelmannsberg (niet uitgevoerd) Hamburg1968 - 1973
School Steilshoop, Gropiusring (afgebroken) Hamburg-Steilshoop1969 - 1973
bungalowpark Kabelaarsbank (niet uitgevoerd) Grevelingen1968 - 1974
Heinekenbrouwerij, Burgemeester Smeetsweg 1Zoeterwoude1969 - 1974
Wereldhandelscentrum, Leuvehaven (niet uitgevoerd) Rotterdam1975
Faculteit Civiele Techniek (verbouwd in 2005-07), Stevinweg 1Delft1961 - 1975
De Katterug, Paleisring eoTilburg1964 - 1975
laboratorium Stevin III, Pieter Calandweg 4Delft1964 - 1975
inrichting geestelijk gehandicapten HernesseroordMiddelharnis1964 - 1975
Sporthuis Centrum Lommerrijk, Straatweg 99 (niet uitgevoerd) Rotterdam1969 - 1975
gemeentehuis, BeekstraatWeert1969 - 1975
appartementencomplex De Heemborgh, Kon. Wilhelminaboulevard 11-15Noordwijk1976
Centraal Wonen (niet uitgevoerd) Rotterdam1976
Recreatiecentrum Eurostrand, KempervennendreefValkenswaard1976
Lukas ZiekenhuisApeldoorn1966 - 1976
Recreatiecentrum Lommerbergen (herbouwd na brand)Reuver1968 - 1976
Raadhuis, RaadhuisstraatEde1969 - 1976
Erasmuscollege, Van Doornenplantsoen 21Zoetermeer1971 - 1976
recreatiewoningen, NumansgorsNumansdorp1971 - 1976
prijsvraag uitbreiding 2e Kamer, Hofplaats (afgebroken) Den Haag1977
bungalowpark Meerdal, LaagheidewegAmerica1958 - 1977
stedenbouwkundig ontwerp Benedenstad en woongebouw met 300 woningen, Waalkade eoNijmegen1978
politiebureau, Raadhuislaan 39Oss1966 - 1978
kantoor- en onderzoekscentrum Siemens, Otto-Hahn Ring 6München1971 - 1978
stadsvernieuwing De Nieuwe Weerdjes, Molenkom eoArnhem1975 - 1978
parkeergarage, Amsterdamse Veerkade 30Den Haag1979
Entre Deux, Dominikanerplein 5 (afgebroken) Maastricht1969 - 1979
bungalowpark De Eemhof, De Laakse HoekFlevopolder1977 - 1980
Visbankflat, BlokmakersplaatsVlaardingen1977 - 1980
Woongebouw, Zeekant 48 t/m 51Scheveningen1978 - 1980
woning Weißenhofsiedlung (niet uitgevoerd) Stuttgart1981
woonwijk De Tanthof, Meerkoetlaan eoDelft1969 - 1981
Recreatiecentrum Erpekom, ErperheidestraatPeer, België1977 - 1981
woongebouw met 150 woningen, Blaak 225-329Rotterdam1977 - 1981
woningen boven metrostation, Voorschoterlaan eoRotterdam1975 - 1982
Het Haarlemmermeerlyceum, Steve BikostraatHoofddorp1977 - 1982
winkelcentrum, woningen en kantoren, KruisstraatAlmere-Haven1977 - 1982
raadhuis Voorst, H.W. Iordensweg 17Voorst1977 - 1982
Jan Ligthartschool, Slicherstraat 5-7Den Haag1983
Centrale Bibliotheek, Hoogstraat 110Rotterdam1977 - 1983
Woningen en warenhuis Ter MeulenSpijkenisse1980 - 1984
walradarstation, MaasRotterdam1980 - 1984
hoofdkantoor AMRO, Foppingadreef 20-22Amsterdam1980 - 1984
walradarstation, Nieuwe WaterwegRotterdam1980 - 1984
Basisschool en buurtcentrum Crooswijk, Alberta Wellingpad 6Rotterdam1983 - 1984
Nederlandse AmbassadeRiyadh, Saudi-Arabië1981 - 1985
stadhuis (competitie) (niet uitgevoerd) Den Haag1986
Recreatiecentrum De Vossemeren, ElzenLommel, België1974 - 1987
uitbreiding gemeentehuis, DorpsstraatElst1978 - 1988
masterplan stadsdeelcentrum, BijlmermeerAmsterdam1978 - 1989
uitbreiding Koninklijke Scholengemeenschap, Molleruslaan 42Apeldoorn1979 - 1989

Nieuws over Van den Broek en Bakema

(17-06-2011) - Expositie renovatie flats Van den Broek en Bakema

Literatuur

Jaap Bakema and the open society
Dirk van den Heuvel - Archis (2018)
Van den Broek en Bakema 1948 - 1988
Hans Ibelings - NAi Uitgevers (2000)
De schoolmeester en de dominee - functie en vorm in het oeuvre van Van den Broek en Bakema
Wouter Vanstiphout - De Architect (02-1993)
Over CIAM, Forum, Team X - het verhaal van een andere gedachte
Jaap Bakema - De Architect (04-1981)
Motor van 't moderne bouwen - architect Jaap Bakema gestoren
Izak Salomons - Parool (23-02-1981)
Architectengemeenschap Van den Broek en Bakema
Jaap Bakema - De Architect (12-1977)
Maatschappij-bouwer Bakema
Pi de Bruijn - De Volkskrant (08-10-1977)

© Architectuur.ORG - 1999 - 2022 | info@architectuur.org | RSS-feed | Twitter | LinkedIn | Facebook