11-04-2005 - In het eerste weekend van april werd het Casa da Música te Porto van OMA aan de pers gepresenteerd. Hier een verslag van deze perspresentatie.
Foto's door Bart van Hoek. Doorsneden en plattegrond door OMA. 3D constructie door Arup AFA.
Oorspronkelijk was het de bedoeling dat het Casa da Música in het jaar 2001 voltooid zou zijn, het jaar waarin de havensteden Porto en Rotterdam culturele hoofdstad van Europa waren. Voor de prijsvraag waren een aantal bekende architecten uitgenodigd: Norman Foster, Peter Zumthor, Toyo Ito, Rafael Moneo, Dominique Perrault en Rafael Viñoli en winnaar OMA.
Het idee voor het concept van het "muziekhuis" Casa da Música in Porto, is afkomstig van een woningontwerp van OMA, dat nooit gerealiseerd werd. Koolhaas vertelt over het ontwerpproces van het Casa da Música: Het ontwerp van het Y2K-woonhuis uit 1998 werd voor de prijsvraag getransformeerd tot het factor vijf grotere gebouw. Basis voor dit idee was dat er in het woningontwerp de akoestisch vereiste rechthoekige ruimte voorkwam.
Het Casa da Música heeft een expressieve, brutalistische, 50 meter hoge vorm, met 16 betonnen vlakken. Het staat aan de Rotunda da Boavista op enige afstand van de rommelige bebouwing in de omgeving. Er zijn grote raamopeningen naar de belangrijke publieksruimten. In het complexe interieur zijn behalve de centraal gelegen concertzaal met 1238 plaatsen, een auditorium met 300 plaatsen, 8 repetitiezalen, een restaurant, een café, een terras op het dak, een muziekwinkel en een documentatiecentrum ondergebracht. Onder het plein rond het gebouw is een ondergrondse parkeergarage met plaats voor 650 auto's. Ter plaatse van de in- en uitritten van deze garage bolt het plein op.
De rechthoekige concertzaal heeft aan de voor- en achterzijde glazen puien. Dit is uniek voor een concertzaal. Koolhaas wilde dat het interieur van buitenaf zichtbaar is, omdat het grootste gedeelte van de bevolking van de stad alleen de buitenkant van een dergelijk cultuurgebouw kent. Volgens hem nodigt een prijsvraag uit om dergelijke vernieuwende ideeën te presenteren. Wegens akoestische eisen zijn de puien van de twee zalen uitgevoerd in "gerimpelde" glaspanelen. Adviseur voor deze puien was Rob Nijsse van ABT.
De betonnen constructie van het gebouw bestaat uit de 40 centimeter dikke buitenwand van de 16 vlakkige vorm en de 1 meter dikke zijwanden van het grote auditorium met daartussen diverse dwarsverbindingen.
Koolhaas heeft bij het Casa da Música niet geprobeerd de "dominante schoenendoos" voor de concertzaal te vermijden. Door de sterke asymetrische vorm van het gebouw zelf is de vorm van de concertzaal niet meer dominant aanwezig. De ruimten er omheen zijn zo georganiseerd dat een bijzondere, unieke vorm ontstaat. Het gebouw heeft geen voor- of achtergevel. De Seattle Public Library (2004) en het nog te realiseren CCTV hoofdkantoor in Beijing van OMA hebben ook een dergelijke, alzijdige, vorm.
Onder leiding van Koolhaas wordt de pers rondgeleid door het Casa da Música. Vanuit de entree, door de foyer naar de grote zaal. De rondleiding voert langs een reeks ruimtes met ieder een eigen karakter, de houtkleurige grote concertzaal, het rode kleine auditorium en de VIP-ruimte met de lokale blauwe Azulejos afbeeldingen. Vanaf deze laatste ruimte heeft men zicht op zowel de grote zaal als het verkeer buiten. Koolhaas vertelt dat het gebouw voor diverse soorten muziek zal worden gebruikt, voor optredens van een popmuziekant als Lou Reed tot klassieke en experimentele muziek. Ook zullen tijdens festivals alle ruimten naast elkaar tegelijk in gebruik zijn. De ruimten zijn verbonden door een reeks trappen en donkere "tunnels" met daarin roltrappen. De verkeersruimte en de foyer doen denken aan het deconstructivistische werk van een architect als Daniel Liebeskind, door de balken die door de ruimte schieten en de vele schuine vlakken. Vanaf het terras op het dak heeft men een mooi uitzichtpunt over de stad, met aan de rechterzijde uitzicht over de Atlantische Oceaan.
Het concept is heel consequent uitgewerkt. Zo lopen de schuine betonnen buitengevels ook in, de niet voor het publiek zichtbare, ondergrondse lagen door. Er ontstaat een bijzondere entree door de aan een zijde afgeschuinde schuifpui. Aan de andere kant knikt er een raam mee met de gebouwvorm. Nu het gebouw af is, blijkt het gebouw lang niet zo'n "meedogenloos cadeau" geworden als een verslaggever van de Volkskrant eerder schreef. De gerimpelde glazen puien en de natuurstenen bestrating compenseren de brutalistische betonnen wanden van het gebouw. Het Casa da Música is een voorbeeld van het zich steeds vernieuwende werk van OMA. Ze presenteren met het Casa da Música een grensverleggend alternatief voor de traditionele concertzaal. De kracht van het gebouwconcept wordt alleen bedreigt door geplande hoogbouw in de directe omgeving, deze zou het uitzicht vanuit de grote zaal en foyers kunnen blokkeren.
Het gebouw is een ontwerp van Ellen van Loon en Rem Koolhaas (OMA). Constructeur is Cecil Balmond (Arup AFA). Akoestisch adviseur is Renz van Luxemburg (Dorsser Blesgraaf). De stoelen zijn een ontwerp van de zeven weken geleden overleden Maarten van Severen. De gordijnen voor de auditoria zijn ontworpen door Inside Outside.
Aanstaande vrijdag, 15 april, zal de Portugese president Jorge Sampao het door Office for Metropolitan Architecture (OMA) ontworpen Casa da Música in Porto openen. Op 14 april zal er het eerste concert te zien zijn van Lou Reed.
Externe website(s) / Bronnen
Lees verder...
