15-12-2006 - In de eerste helft van 2007 zal in het Nederlands Architectuur instituut (NAi) de expositie "Architectuur van de nacht - Schitterende gebouwen" worden getoond. De tentoonstelling laat zien hoe het gebruik van kunstlicht in de afgelopen honderd jaar de manier van ontwerpen en bouwen, en onze nachtelijke beleving van de gebouwde omgeving heeft veranderd.
De eerste manifestatie waar de toepassing van kunstlicht aan een groot publiek werd getoond, was de wereldtentoonstelling van 1889 in Parijs. Met een choreografie voor de verlichting van de Eiffeltoren ontstond een kunstlichtspektakel dat zijn weerga niet kende. Op de terugkerende wereldtentoonstellingen werden steeds weer de nieuwste snufjes in de ontwikkeling van kunstlicht geëxposeerd. Aan het begin van de twintigste eeuw probeerden architecten met kunstlicht tot ruimtelijke vormen te komen. Prachtige voorbeelden hiervan zijn de Van Nelle Fabriek (Rotterdam) van Brinkman & Van der Vlugt uit 1931 en de Volharding (Den Haag) van Jan Buys uit 1929. Langzamerhand voegden ook de uitgelichte winkeletalages zich in het nachtelijke straatbeeld. In de jaren vijftig en zestig pasten architecten kunstlicht steeds meer toe in het interieur en exterieur van hun gebouwen. De toenemende welvaart gaf een impuls aan de lichtreclame. In Las Vegas en New York ontstonden extreme voorbeelden van de toepassing van gevelverlichting en lichtreclame. In de jaren zeventig kwam door de economische recessie in Europa en de VS tijdelijk een einde aan de vlucht die de toepassingen van verlichting in de architectuur had genomen.
De vroege versies van de LED (Light Emitting Diode) in de jaren tachtig maakten mogelijk dat gebouwen niet meer alleen van buiten af of van binnenuit werden verlicht, maar dat ook de huid van het gebouw zelf een lichtbron werd door de verwerking van diodes in de gevel. Toyo Ito was een van de voorlopers met de bouw in 1986 van de Tower of Winds in Yokohama (Japan). De bewegende groene lichtblokjes die Renzo Piano liet verschijnen op de huid van het KPN-gebouw op de Kop van Zuid in Rotterdam veroorzaakten in 2000 veel opschudding. Sinds de jaren negentig wordt er steeds meer gesproken over kunstlicht in het nachtelijke stadsbeeld en de daaraan gekoppelde lichtvervuiling. Bureaus als Atelier Jean Nouvel en het Nederlandse architectenbureau UN Studio proberen met hun ontwerpen van respectievelijk het hoofdkantoor van het waterleidingbedrijf in Barcelona (Spanje), "Torre Agbar", en de Galleria in Seoul (Zuid-Korea) de vervuiling binnen de perken te houden zonder te veel in te leveren op het gebruik van kunstlicht in de gevel.
Discussies over de toepassingen van kunstlicht op gevels en in de openbare ruimte laaien echter weer op. Technische ontwikkelingen, zoals de milieuvriendelijke LED, maken steeds meer mogelijk, maar hoe ver moeten we daarin gaan? Kunstlicht heeft veiligheid gebracht: zaken die het daglicht niet kunnen verdragen, krijgen door kunstlicht 's nachts ook geen ruimte meer. Het is zelfs prettig geworden om "by night" door de stad te toeren: gebouwen worden mooi uitgelicht en geven dramatiek aan de omgeving. Volgens critici schuilt er een gevaar dat we doorslaan in het verwerken van (commerciële) boodschappen in de gevel. Bovendien beïnvloedt kunstlicht ons bioritme en dat van dieren en planten die hieraan worden blootgesteld. Lichtvervuiling staat tegenwoordig op de politieke agenda. En met het dreigende energietekort wordt het steeds urgenter om na te denken over de hoeveelheid elektriciteit die al deze verlichting kost.
In de tentoonstelling "Architectuur van de nacht" wordt de geschiedenis van kunstlicht in de architectuur getoond en worden de actuele vraagstukken die hiermee verbonden zijn aan de orde gesteld. Het NAi wil met deze tentoonstelling het publiek stimuleren opnieuw na te denken over de manier waarop licht een rol kan spelen in het ontwerp van een gebouw, een stadsdeel of een stad. Verlichte maquettes in een verduisterde ruimte hebben een bijzondere plaats in de tentoonstelling. Verder zijn er bijzondere kunstwerken, lichtontwerptekeningen, klassieke en moderne nachtfoto's van gebouwen en boulevards, en collages van "by night"-ansichtkaarten te zien.
De tentoonstelling "Architectuur van de nacht - Schitterende gebouwen" is te zien in het Nederlands Architectuurinstituut (NAi) te Rotterdam van zaterdag 27 januari tot en met zondag 6 mei 2007. De expositie is een samenwerking met het Kunstmuseum Stuttgart en Dietrich Neumann.
© Architectuur.ORG - 1999 - 2026 | info@architectuur.org | RSS-feed | Twitter | LinkedIn | Facebook