> > > Organisch Bouwen

Organisch Bouwen

Expressionistische stroming die zich net als bijvoorbeeld het Structuralisme afkeert van het Functionalisme. Basis van deze stroming is de pseudowetenschappelijke antroposofische wereldbeschouwing en de architectuurstroming Jugendstil. De antroposofie gaat er vanuit dat kleuren en vormen invloed hebben op het gevoelsleven van de mens.

Oorsprong

De antroposofische beweging werd geleid door Rudolf Steiner (1861-1925). Hoofdkwartier van deze beweging is het Goetheanum met bijgebouwen op een heuvel in het Zwitserse Dornach. Het eerste Goetheanum (1913-1920) werd door een brand in 1922 verwoest. Het tweede Goetheanum (1923-1928) bevat veel vormen die later in de organische architectuur werden overgenomen. De gefaceteerde vormen en de aan een bovenhoek afgeschuinde / abgeeckte ramen werden later door onder meer Alberts & Van Huut veel toegepast. De symmetrie van de projecten van Steiner werd vaak niet overgenomen.

Kenmerken

Eigenschappen van deze stroming zijn een plastische vormgeving, het gebruik van natuurlijke materialen, zoals baksteen en hout, aan de natuur ontleende vormen, milieubewust bouwen en een harmonie van de gebouwen met de omgeving. Volgens de ontwerpers moet de "kille" en "extreem-rationele" kubusvorm vermeden worden. Er wordt onder meer gebruik gemaakt van de Gulden Snede (formule: Breedte/Lengte=Lengte/(Breedte+Lengte)). De vijfhoek is een veel gebruikte vorm. De architecten passen bij voorkeur regenboogkleuren toe, dus geen zwart, grijs en wit. In het ontwerpproces boetseren enkele architecten, soms met de opdrachtgevers, maquettes van klei.

Populariteit

De populariteit van het organisch bouwen gaat gelijk op met de opkomst en populariteit van de antroposofische beweging. In 1923 wordt de Anthroposofische Vereniging in Nederland opgericht en de Rudolf Steiner Kliniek in Den Haag (1927-28) als een van de eerste organische gebouwen gerealiseerd. In Nederland worden in die periode ook een Vrije School in Den Haag en enkele woonhuizen gerealiseerd. Het organisch bouwen is pas goed doorgebroken in de jaren tachtig met een aantal spraakmakende projecten van Alberts en Van Huut, De Gasunie en de NMB-bank in Amsterdam Zuidoost. Na realisatie van het laatste project volgen een reeks van filialen van de inmiddels tot ING gefuseerde bank ontworpen door dezelfde architecten, Thomas Rau of een andere, lokale architect.

Definitie

Een ruimere, niet alleen tot de antroposofische beweging beperkte definitie van de stroming, is een architectuur die zich laat inspireren door de mens en de levende natuur. Hierbij worden de ontwerpen van Antoni Gaudi, Imre Makovecz, Gregory Burgess en Bart Prince tot het organisch bouwen gerekend. Dit geldt ook voor enkele werken van de Modernisten als Le Corbusier, Alvar Aalto, Frank Lloyd Wright en Hans Scharoun.

Architecten

Ton (Anton Carel) Alberts (1927 - 1999); Frederik Herman Gerretsen (1899 - 1974); Henk Hupkes (1920 - 2014); Max van Huut (1947); Chris Wegerif (1898 - 1984);

Literatuur

Organische architectuur voor nu en later
Kenneth Bayes - Christofoor - 1994
Organische Architectuur
Pieter van der Lee - Vrij Geestesleven - 2000

© Architectuur.ORG - 1999 - 2021 | info@architectuur.org | RSS-feed | Twitter | LinkedIn | Facebook