UN Studio

Theater De Stoep

Kantoorgebouw La Defense

Erasmusbrug

UNStudio is een van de grote Nederlandse architectenbureaus met werk in binnen- en buitenland. De ontwerpen van het bureau breken met tradities en introduceren nieuwe vloeiende vormen uit glas, staal en beton. Oprichter en hoofdarchitect is Ben van Berkel.

Ben van Berkel

Bernard Franciscus (Ben) van Berkel is in Utrecht geboren. Hij volgt aan de Amsterdamse Rietveld Academie een avondopleiding interieurarchitectuur (1979-1982), terwijl hij overdag werkt als grafisch ontwerper bij Van Sambeek en Watano in Amsterdam+Nooit meer slapen, Pieter van der Wielen, NPO Radio 1, 30-3-2017. Daarna besluit hij door te studeren aan de Architectural Association te Londen, een beroemde en dure opleiding, waar eerder architect Rem Koolhaas zijn opleiding volgde. Ben van Berkel zei hierover in NRC+Een brug heeft oneindig veel façades, gesprek met architect Ben van Berkel, Tracy Metz, NRC, 15-11-1991: "De AA had de reputatie een experimentele opleiding te zijn waar je theoretisch onderzoek kon combineren met het ontwikkelen van een eigen visie. Het stimuleerde je eigenzinnigheid, maar tegelijkertijd was het keihard en peperduur. Van de twintig mensen die per jaar werden toegelaten bleven er misschien twee of drie over."

In de periode dat hij in Londen studeerde leerde hij Caroline Bos kennen die later kunstgeschiedenis studeert aan de Birkbeck Universiteit in die plaats. Hij schreef met haar artikelen in De Volkskrant in de periode van 1982 tot het einde van zijn studie over kunst en met name architectuur. Zo schrijven ze over de Italiaanse Memphis groep, het deconstructivisten en architecten als Daniel Libeskind en Santiago Calatrava Valls.

Van Berkel studeerde in 1987 cum laude af met een ontwerp voor de Docklands bij architecte Zaha Hadid. Het ontwerp dat beïnvloed is door de vormentaal van zijn docente Hadid en andere deconstructivisten werd eind 1988 tentoongesteld in de Amsterdamse galerie Van Rooy+Drie grillige torens voor de Docklands, Hans Ibelings, NRC Handelsblad, 29-10-1988 Na zijn studie werkt hij 8 maanden voor de Spaanse architect Santiago Calatrava Valls in Zurich, Daarna keert hij naar Amsterdam terug.

Het architectenbureau

In 1988 start Ben van Berkel met Caroline Bos een architectenbureau: Van Berkel en Bos Architectenbureau. De eerste opdracht is het ontwerp van een tentoonstelling in HAL, de voormalige vertrekhal van de Holland-Amerika Lijn te Rotterdam, in 1989. Het bureau realiseert begin jaren negentig een aantal opmerkelijke projecten met schots en scheef geplaatste elementen in Amersfoort, waarmee ze de aandacht trekken van de landelijke pers+Zie bijvoorbeeld "Villa Härtel: alleen de tafels staan recht", Jaap Huisman, De Volkskrant, 25-07-1992 en "Een bedrijfspand met de dynamiek van scheefheid", Hilde de Haan en Ids Haagsma, De Volkskrant, 13-03-1992. Grote bekendheid krijgt het bureau echter al snel door het ontwerp voor de Erasmusbrug in Rotterdam.

In 1998 wordt de naam van het architectenbureau veranderd in UNStudio. UN in de naam staat voor United Network, het bureau als netwerk van verschillende specialisten op het gebied van architectuur, infrastructuur en stedenbouw. UNStudio wint prijsvragen in de Verenigde Staten, Nieuw-Zeeland en Duitsland. UNStudio heeft ruim 320 medewerkers met 17 nationaliteiten en kantoren in Amsterdam, Shanghai, Hong Kong, Frankfurt AM, Dubai, Melbourne en Austin (begin 2024). In Amsterdam is het bureau gevestigd in verschillende panden tussen de Stadhouderskade en de Gerard Doustraat.

Vorm en materiaalgebruik

Het werk van UNStudio kenmerkt zich door gestroomlijnde vormen, scherpe hoeken en hellende vlakken. Deze vormen zijn vaak complex met bijvoorbeeld dubbelgekromde vlakken. Van Berkel heeft een voorliefde voor vormen als de dubbele helix en de Möbius ring.

Het materiaalgebruik is zeer divers, ze gebruiken onder andere staal, in het werk gestort beton, mat glas, hout, natuursteen en steenstrips. Na het minder geslaagde De Kolk in Amsterdam (1996) wordt het materiaalgebruik soberder door minder verschillende materialen per project in te zetten.

Het Mercedes Benz Museum (2001 - 2006) in Stuttgart, de niet gerealiseerde uitbreiding voor het museum "Te Papa" in Wellington, Nieuw-Zeeland (2005) en het station in Arnhem (1996 - 2009) zijn gebouwen met een continue vorm, waarbij vloeren en kolommen samensmelten tot een geheel. Deze gebouwen hebben geen duidelijke voor- of achtergevel.

Mercedes Benz Museum, Stuttgart

De kleur blauw keert regelmatig terug in het werk van UNStudio, zoals de pyloon van de Erasmusbrug te Rotterdam en de gevelpanelen van het Museum het Valkhof te Nijmegen. Dit noemt Ben van Berkel zijn Blauwe Periode+Berkels Blauw, Frido van Nieuwamerongen, Archined, 25-9-2002: "Want waarom delen schilders wel hun werk in perioden in en architecten niet."

Projecten als het oranjerode Theater Agora in Lelystad (2002-2007), het grijze theehuis in Vreeland (2004-2006) en het ontwerp voor het niet-gerealiseerde poppodium in Almelo (2003-2008) zijn uit driehoeken opgebouwde alzijdige volumes met een stalen huid.

Boeken

Ben van Berkel en Caroline Bos schreven verschillende boeken waaronder Moblie Forces (1994), Move (1998) en UNStudio - Un Fold (2002). UNStudio werkt in het ontwerpproces veel met ruimtelijke modellen en diagrammen, waarin informatie over het project wordt gestopt. Deze ontwerpmethodiek wordt beschreven in het boek Design Models (2006). In 2007 wonnen ze de Charles Jencks Award voor het theoretische en gebouwde werk.

UNStudio werkt sinds 2002 voor enkele projecten samen met onder meer Greg Lynn en Foreign Architects onder de naam United Architects. United Architects deed mee aan de prijsvragen voor het New Yorkse Ground Zero en de Europese Centrale Bank in Frankfurt.

Onderwijs

Van Berkel en Bos zijn beiden betrokken bij het architectuuronderwijs. Van Berkel bekleedt sinds 2011 de Kenzo Tange Leerstoel aan de Harvard University Graduate School of Design. Caroline Bos is ereprofessoraat aan The University of Melbourne, Faculty of Architecture, Building and Planning.

datum laatste wijziging: 04-09-2026