Home > Gids > Oeuvre: Herman Hertzberger

Herman Hertzberger

(06-07-1932)
nr: 3

Herman Hertzberger is een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de architectuurstroming structuralisme. Ook was hij redacteur bij het tijdschrift Forum en gaf hij architectuuronderwijs.

Hertzberger groeit op in Amsterdam Zuid+Zie voor Hertzbergers herinneringen aan zijn jeugd, Hertzberger's Amsterdam, ARCAM, 2007. Hij gaat naar de Montesorri lagere school en daarna het Montesorrilyceum. Later zou hij vele Montesorrischolen ontwerpen. In 1950 start hij zijn studie aan de technische universiteit te Delft. Hij krijgt daar les van traditionalisten als Granpré Molière. Hertzberger: "Er was niemand die zich hardop afvroeg waarom die wereld van Le Corbusier, Duiker en Rietveld niet aan de orde kwam."+Hertzberger's Amsterdam, ARCAM, 2007, blz.33. Hij loopt bij architect Piet Zanstra stage. Tijdens zijn studie werkt Hertzberger ook parttime bij het in Delft gevestigde bureau van Sam van Embden. De net afgestudeerde architect Jacques Choissy was door Van Embden aangetrokken om de grote opdracht voor de Technische Universiteit Eindhoven te ontwerpen, maar sprak geen Nederlands. Omdat Hertzberger wel Frans sprak moest hij Choissy assisteren. Hij werkte met hem aan onder andere de W-hal, een van de gebouwen voor de nieuwe Technische Universiteit Eindhoven. Deze stalen hal is opgebouwd uit allemaal dezelfde elementen die aan elkaar zijn geschakeld.+Herman Hertzberger - Architectuur en structuralisme, speelruimte en spelregels, nai010, 2014, blz. 9 In 1958 studeert Hertzberger af, hij ontwerpt een modern vormgegeven lyceum. Afstudeerdocent is functionalist Marius Duintjer.

Tijdens zijn studie wint Hertzberger prijsvragen van Architectura et Amicitia (voor een wijkgebouw in Amsterdam-Noord) en Bond van Nederlandse Architecten (een kantoor in Amsterdam). Een derde prijsvraag in 1958 die hij wint is gelijk de start van zijn architectenbureau. Met Ed Kramer en Tjakko Hazewinkel maakt hij een modern ontwerp voor studentenhuisvesting aan de Weesperstraat in Amsterdam. Tijdens de uitwerking van het project past hij het ontwerp zo aan dat het beter aansluit op de omliggende stad.

Net na zijn afstuderen wordt Hertzberger door Aldo van Eyck gevraagd voor de redactie van het tijdschrift Forum. Voor een van de eerste edities toont Hertzberger middels luciferdoosjes hoe meerdere woningen aan elkaar worden geschakeld, zonder te kiezen voor de gebruikelijke rijtjeswoningen.

Het eerste gebouw met geschakelde gelijkvormige eenheden dat Hertzberger is Linmij, een uitbreiding op een Amsterdamse fabriekshal. Hertzberger's ontwerpen van het raadhuis van Valkenswaard en de inzending voor de stadhuisprijsvraag in Amsterdam (1967) zijn opgebouwd uit reeks aan elkaar gekoppelde kleine kubusvormige eenheden waaruit een groter geheel wordt opgebouwd. In het gerealiseerde kantoorgebouw voor Centraal Beheer werkt hij dit idee verder uit. Het werd een van de belangrijkste gebouwen uit het structuralisme.

Ontmoeting is een belangrijk thema in het werk van Hertzberger. Rode draad is een op het interieur gerichte architectuur, vaak met vides en (de later door anderen veel gekopieerde) tribunetrappen. Een gevolg is dat het soms leidt tot ietwat introverte gebouwen, waar er bijvoorbeeld minder aandacht is voor de entree en gevel. Kenmerkend voor de eerste periode uit het werk van Hertzberger zijn het gebruik van B2 betonsteen in combinatie met een draagstructuur van beton. Hertzberger: "Echte baksteenarchitectuur heb ik nooit kunnen maken, gewoon omdat ik baksteen niet zo kan verwerken dat het geen verraad aan de moderne tijd is."+Hertzberger's Amsterdam, blz.34 Het laatste gebouw in deze herkenbare stijl is het Ministerie van Sociale Zaken in Den Haag.

Vanaf 1990 laat Hertzberger dit sobere materiaalgebruik los en gaat hij ook andere materialen gebruiken. Hij gebruikt bijvoorbeeld ook staal voor de primaire constructie-elementen. Ook gebruikt hij zwarte stenen en wit stucwerk. Hertzberger:"Zwarte baksteen heeft me geholpen. Daar ben ik wel vertrouwd mee geraakt."+Hertzberger's Amsterdam, blz.34 Het dak wordt een belangrijk element in Hertzberger´s ontwerpen. Hoogtepunt uit deze periode tot op heden is het Chassé Theater in Breda.

Hertzberger is heel betrokken bij het architectuuronderwijs. In 1965 begon Hertzberger met lesgeven aan de Academie van Bouwkunst in Amsterdam. Al snel volgen diverse (gast)docentschappen aan opleidingen in het binnen- en buitenland. Ook schreef hij boeken voor architectuurstudenten.

Architectuurstudio Hertzberger heet sinds 2007 Archituurstudio HH en wordt geleid door Herman Hertzberger, Cor Kruter, Patrick Fransen en Laurens Jan ten Kate. Later richt Patrick Fransen NOAHH op.

Hertzberger is Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw (1999) en erelid van de Royal Institute of British Architects (1991) en de Architectural Association. Hij kreeg diverse prijzen, waaronder de BNA Kubus (1991), de Andreaspenning (2012) en de Royal Gold Medal (2012) voor zijn gehele oeuvre.

Oeuvre

buurtcentrumAmsterdam-Noord1955
Nederlands Hervormde Kerk (niet uitgevoerd) Driebergen1963
uitbreiding kantoor Linmij., Molenwerf 2 (afgebroken) Amsterdam1962 - 1964
studentenhuisvesting, WeesperstraatAmsterdam1959 - 1966
Lagere Montessori school, Jacoba van Beierenlaan 166Delft1960 - 1966
woonhuisLaren1967
stadhuis (niet uitgevoerd) Amsterdam1967
eerste uitbreiding Lagere Montessori school, Jacoba van Beierenlaan 166Delft1968 - 1970
8 experimentele "Diagoonwoningen", GebbenlaanDelft1967 - 1971
Kantoorgebouw Centraal BeheerApeldoorn1967 - 1972
bejaardencentrum "Drie Hoven", Louis Bouwmeesterstraat 377 (afgebroken) Amsterdam1964 - 1974
Wijkcentrum "De Schalm", Dreef 1 (niet uitgevoerd) Deventer-Borgele1972 - 1974
Muziekcentrum Vredenburg, Vredenburgpassage 77Utrecht1973 - 1979
woonbuurt met 40 woningenWestbroek1978 - 1980
tweede uitbreiding Lagere Montessori school, Jacoba van Beierenlaan 166Delft1977 - 1981
uitbreiding kunstacademie St. Joost (niet uitgevoerd) Breda1978 - 1981
stadsvernieuwing Haarlemmer HouttuinenAmsterdam1978 - 1982
woningbouwproject Kassel-DöncheKassel1979 - 1982
stedenbouwkundig plan VredenburgpleinUtrecht1980 - 1982
Apolloscholen, Willem Witsenstraat 12-14Amsterdam1980 - 1983
filmcentrum voor de Esplanade (niet uitgevoerd) Berlijn1984
Bejaardencomplex "De Overloop", Boogstraat 1Almere-Haven1980 - 1984
Margettheater (niet uitgevoerd) Den Haag1986
woningbouw LiMa, Lindenstraße / MarkgrafenstraßeBerlijn1982 - 1986
openbare basisschool de Evenaar, Obiplein 115Amsterdam1984 - 1986
Gemäldegalerie (niet uitgevoerd) Berlijn1987
Kulturzentrum am See (niet uitgevoerd) Luzern1989
Bibliotheque Nationale (niet uitgevoerd) Parijs1989
Stedenbouwkundig plan en 458 woningen "Het Gein", SchothorstAmersfoort1986 - 1989
uitbreiding basisschool, Mr. H. Enschedeweg 22Aerdenhout1987 - 1989
110 woningen, winkels en culturele voorzieningenZwolle1990
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelenheid, Anna van Hannoverstraat 4Den Haag1979 - 1990
16 vrije sectorwoningen, Wessel IkkenstraatAlmere1988 - 1990
Stadstheater, Achterom/Zuiderstraat (niet uitgevoerd) Delft1991
De IJsbreker Centrum voor Kamermuziek (niet uitgevoerd) Amsterdam1992
waterwoningen, Zuiderpolder (niet uitgevoerd) Haarlem1986 - 1992
11 woningen NWR-Bouw RAI, James StewartstraatAlmere1990 - 1992
Polygoon-basisschool, Hollywoodlaan 109, de FilmwijkAlmere1990 - 1992
"Gebaute Landschaft" kantoren en woningbouw (niet uitgevoerd) Freising, Duitsland1993
Theater aan het Spui met woningen en winkelsDen Haag1986 - 1993
kantoorgebouw Benelux-Merkenbureau, Borderwijklaan 15Den Haag1990 - 1993
uitbreiding Willemsparkschool, Willem Witsenstraat 12-14 (niet uitgevoerd) Amsterdam1991 - 1993
Bibliotheek en De Nieuwe Veste, Molenstraat 6Breda1991 - 1993
basisschool Anne Frank, RozenstraatPapendrecht1992 - 1994
Auditorium (niet uitgevoerd) Rome1993 - 1994
Musicon concerthal (niet uitgevoerd) Bremen1995
uitbreiding kantoorgebouw Centraal BeheerApeldoorn1990 - 1995
Chassé Theater, Claudius Prinsenlaan 8Breda1992 - 1995
20-klassige LOM-school De BombardonAlmere1993 - 1995
stedenbouwkundig plan Peninsula (niet uitgevoerd) Tel Aviv, Israël1996
Luxor Theater (niet uitgevoerd) Rotterdam1996
43 woningen Vaartcarré, Amsterdamse Vaart eoHaarlem1988 - 1996
woningbouwproject, Rotterdammer StraßeDüren1993 - 1996
woningen, Vrijheer van EslaanPapendrecht1993 - 1996
Theater Markant, Markt 32Uden1993 - 1996
uitbreiding bibliotheek bij "De Nieuwe Veste"Uden1994 - 1996
Theater (niet uitgevoerd) Helsingör, Denemarken1997
stedenbouwkundig ontwerp universiteitscomplex (niet uitgevoerd) Malmö1997
masterplan en woningbouwproject (Block 7 en 8), Stralauer HalbinselBerlijn1992 - 1997
openbare basisschool "De Koperwiek"Venlo1994 - 1997
YKK Dormitory/GuesthouseKurobe1991 - 1998
uitbreiding Vanderveen WarenhuisAssen1993 - 1998
Bijlmermonument eerste fase (i.s.m. Georges Descombes)Amsterdam1994 - 1998
12 bejaardenwoningen bij "De Overloop", Boogstraat 1Almere-Haven1999
Montessori College Oost, Polderweg 3Amsterdam1993 - 1999
Woningbouw ProoyensparkMiddelburg1995 - 1999
woning Schirmeister, Borneo-eilandAmsterdam1996 - 1999
75 woningen "Paradijssel"Capelle ad IJssel1996 - 2000
stedenbouwkundig plan en experimentele woningbouwAlmere1998 - 2000
basisschool "De Vogels" en woningbouw, Jac. P. Thijsselaan, PoelgeestOegstgeest1998 - 2000
school, Meerwijk-CentrumHaarlem2002
Brede schoolMillingen aan de Rijn2002
brug voor wandelaars en fietsersMiddelburg2002
kantoorgebouwAlmere2002
113 woningen "Kijck over den Dijck", Noordendijk, Merwesteijn-NoordDordrecht1989 - 2002
kantoorgebouw Il Fiore, Céramique-terreinMaastricht1990 - 2002
basisschool "De Eilanden" (i.s.m. HM Architecten)Amsterdam1996 - 2002
189 woningen, Waterhoeve IIYpenburg1998 - 2002
uitbreiding 14de MontessorischoolAmsterdam2003
Muziekpaleis (niet uitgevoerd) Enschede2003
Cultureel Educatief Centrum Ganzenhoef, Bijlmerdreef 1289Amsterdam2004
kantoorgebouw Media Park Block 5Keulen1990 - 2004
stedenbouwkundig plan en woningen Veersche PoortMiddelburg1995 - 2004
CODA, museum, gemeentelijk archief en bibliotheekApeldoorn1997 - 2004
uitbreiding en renovatie Orpheus Theater en CongrescentrumApeldoorn1999 - 2004
vmbo-school de Titaan, Dampten 22Hoorn1999 - 2004
wooncomplex en WOZOCO De Maaswaard (niet uitgevoerd) Venlo2005
16 watervilla's, RietveldenYpenburg1998 - 2005
kantoorgebouw WaternetAmsterdam1999 - 2005
stadhuis en bibliotheek (niet uitgevoerd) Deventer2006
bedrijfsruimten en 140 woningen, Spaarndammer HoutAmsterdam2000 - 2006
stedenbouwkundig plan en 119 woningen, SchoolenaerHaarlem2000 - 2006
woonzorgcomplex met 89 eenhedenMiddelburg2002 - 2006
Brede school De Opmaat Rijkerswoerd, BrontësingelArnhem2002 - 2007
Brede school De Spil, Malburgen-WestArnhem2005 - 2007
Brede school, Schuytgraaf-WestArnhem2005 - 2007
Stedelijk Dalton Lyceum LeerparkDordrecht2003 - 2008
woningbouw, PloegstraatterreinNijmegen2009
Gymnasium HumboldtKeulen2009
Brede school Presikhaaf West, Laan van PresikhaafArnhem2005 - 2009
Stedelijk Gymnasium, Nieuwe MarnixstraatLeiden2006 - 2009
uitbreiding Noordelijke HogeschoolLeeuwarden2004 - 2010
basis- en middelbare school, RomanianaRome2005 - 2010
Waterrijk SpilcentrumEindhoven2007 - 2010
Faculteit Bètawetenschappen, De UithofUtrecht2006 - 2011
woningbouw, kantoren en parkeergarage, PaleiskwartierDen Bosch1998 - 2013
uitbreiding Vredenburg (i.s.m. Coenen, Franssen ea)Utrecht2003 - 2014

Literatuur

Met het oog op Morgen
Wilfried de Jong - Radio 1 (09-07-2019)
Interview Herman Hertzberger over boeken
Gert Hage - De Volkskrant (05-01-2013)
Interview Herman Hertzberger
Machteld van Hulten - De Volkskrant (29-08-2012)
Utrechts muziekgebouw wordt bijna 34 miljoen duurder dan was begroot
Charlotte Huisman - De Volkskrant (09-06-2009)
Ik zag ruimte
Maarten Kloos, Kees Hin - 010 publishers (2009)
"Ik wil een beeld van een betere wereld geven"
Bernard Hulsman - NRC Handelsblad (13-07-2007)
Hertzberger's Amsterdam
Maarten Kloos, Herman Hertzberger - ARCAM (2007)
Dubbeltoren Waternet
Piet Vollaard - 010 publishers (02-2006)
De theaters van Herman Hertzberger
Arthur Wortman - 010 publishers (2005)
Articulations
Herman Hertzberger - Prestel (2003)
"Ik ben tegen dozen"
Annegreet van Bergen - Elsevier (14-01-1989)
Herman Hertzberger: Bauten und Projekte 1959-1986
Arnulf Lüchinger - Arch-Edition (1987)

© Architectuur.ORG - 1999 - 2021 | info@architectuur.org | RSS-feed | Twitter | LinkedIn | Facebook